تاريخ علم كلام ( به همراه تاريخ علم كلام جديد ) — الصفحة ٢٠٩

پيوستگى بين دين و دنيا

يك قرينهء بزرگ يا طريقهء عمده كه از آن ظاهر و آشكار گردد كه اسلام چه درجه‌اى براى مال و دولت قائم كرده دريافت اين مطلب است كه در قرآن مجيد خدا ثروت و مال را بچه لقبى ياد كرده است .

از استقصاء و تفحص ثابت شده كه در قرآن مجيد 25 جا مال را « فضل خدا » گفته است ، 21 جا آن را بلفظ « خير » تعبير كرده ، 12 جا « حسنه » گفته و 12 جا لقب « رحمت » به آن داده است . چنان كه علامه احمد بن محمد الرازى تمامى آيات مراتب و درجات مزبوره را بعينها نقل كرده است و اينك ما بطور نمونه چند آيه را به نظر خوانندگان ميرسانيم : وَ ما تُنْفِقُوا مِنْ خَيْرٍ فَلِأَنْفُسِكُمْ . وَ ما تُنْفِقُوا مِنْ خَيْرٍ فَإِنَّ اللَّهَ بِهِ عَلِيمٌ . قُلْ ما أَنْفَقْتُمْ مِنْ خَيْرٍ . وَ ما تُنْفِقُوا مِنْ خَيْرٍ يُوَفَّ إِلَيْكُمْ . قُلْ ما أَنْفَقْتُمْ مِنْ خَيْرٍ .

وَ ما تُقَدِّمُوا لِأَنْفُسِكُمْ مِنْ خَيْرٍ . مَنَّاعٍ لِلْخَيْرِ . كُتِبَ عَلَيْكُمْ إِذا حَضَرَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ إِنْ تَرَكَ خَيْراً . إِنِّي أَحْبَبْتُ حُبَّ الْخَيْرِ عَنْ ذِكْرِ رَبِّي . وَ أَنْفِقُوا خَيْراً لِأَنْفُسِكُمْ . وَ إِنَّهُ لِحُبِّ الْخَيْرِ لَشَدِيدٌ . فَانْتَشِرُوا فِي الْأَرْضِ وَ ابْتَغُوا مِنْ فَضْلِ اللَّهِ .

قسم دوم از حظوظ و لذائذ دنيوى اولاد و احفاد است . در قرآن مجيد در يك مورد كه صفات مميزهء بندگان خاص خود را شمرده در آنجا ابتدا به اين الفاظ كرده ميفرمايد : وَ عِبادُ الرَّحْمنِ الَّذِينَ يَمْشُونَ عَلَى الْأَرْضِ هَوْناً » از ميان آن اوصاف يكى هم اين صفت را ذكر كرده :

وَ الَّذِينَ يَقُولُونَ رَبَّنا هَبْ لَنا مِنْ أَزْواجِنا وَ ذُرِّيَّاتِنا قُرَّةَ أَعْيُنٍ و آنهائى كه ميگويند پروردگارا از زنان و اولادمان آنكه مايه روشنائى چشم باشد بما عطا فرما .

قسمت سوم شهرت و نيك نامى است . ملاحظه كنيد خدا چگونه اين احسان را بر خود آن حضرت منت نهاده ميفرمايد :

وَ رَفَعْنا لَكَ ذِكْرَكَ .

و نام نكوى تو را در عالم بلند كرديم .

در خاتمه اين را هم نگفته نميگذاريم كه قرآن مجيد در چند مورد معايب مال