تاريخ علم كلام ( به همراه تاريخ علم كلام جديد ) — الصفحة ١٢٣
عبادت
و در مورد ديگر :
يَسْتَعْجِلُونَكَ بِالْعَذابِ وَ إِنَّ جَهَنَّمَ لَمُحِيطَةٌ بِالْكافِرِينَ .
كافران از تو تعجيل عذاب ميطلبند در صورتى كه شرارهء عذاب جهنم به آنها احاطه نموده است .
در تفسير اين آيه امام غزالى در جواهر القرآن مىنويسد : -
و لم يقل انها ستحيط بل قال هى محيطة . ! !
و نگفت كه دوزخ آنها را در آينده احاطه خواهد نمود بلكه فرمود از هم اكنون احاطه دارد .
در جاى ديگر قرآن وارد است : -
إِنَّا أَعْتَدْنا لِلظَّالِمِينَ ناراً أَحاطَ بِهِمْ سُرادِقُها
ما آتشى براى ستمگران مهيا كرده‌ايم كه پرده‌هاى آن آنان را از هر سو احاطه كرده است .
راجع به آن امام مشار اليه مىنويسد : -
و لم يقل يحيط بهم .
و نگفت كه در آينده محاصره خواهد كرد بلكه گفته از همين حالا محاصره دارد .
او بعد از تفسير اين آيات چنين مىنويسد : -
فان لم تفهم المعانى كذلك فليس لك نصيب من القرآن الا فى قشوره كما ليس للبهيمة نصيب من البر الا فى قشره .
تو اگر اين حقائق و نكات را بطريقى كه گفته شد درك نكنى بهره‌ات از قرآن جز همان ظواهر و قشور چيزى نخواهد بود همچنانكه بهائم از گندم نصيبه‌اى جز پوست ندارند .
عبادت
عبادت
در مسأله عبادت نيز هميشه در همهء مذاهب فكرهاى بىپا و غلط جريان داشته و دارد ، آرى كليهء مذاهب در اين موضوع از چندين راه بخطا رفته و فاحشتر از همه اين است كه عموما مردم خيال ميكرده‌اند كه عبادت خود يك چيز مقصود بالذات است و غرض از آن صرفا اظهار اطاعت خداست ، عينا نظير يك پادشاه كه مراتب اطاعت و وفادارى يك نفر ملازم و نوكرى را كه ميخواهد