تاريخ علم كلام ( به همراه تاريخ علم كلام جديد ) — الصفحة ٨٠
( مسئلهء چهارم )
بعد از آن امام مشار اليه طريقهء دوم را نهايت مفصل و مشروح بيان نموده آن وقت عنوانى قائم كرده و ثابت نموده است كه از قرآن مجيد هم اين طريقه افضل ثابت مىشود ، چنان كه مىنويسد :
الفصل الثانى فى بيان ان القرآن العظيم يدل على ان هذا الطريق هو الطريق الاكمل الافضل فى - اثبات النبوه .
فصل دوم در اثبات اين امر است كه از قرآن مجيد ثابت مىشود كه در اثبات نبوت همين طريقه زياده كامل و افضل و اعلى مىباشد .
سپس نسبت به اين طريقه مىنويسد :
الفصل الخامس فى بيان ان اثبات النبوة بهذا الطريق اقوى و اكمل من اثباتها بالمعجزات .
فصل پنجم در بيان اين مطلب است كه نبوت را بدين طريق ثابت كردن اقوى و اكمل است تا آنكه از معجزه ثابت كرده شود .
در تفسير كبير ، در تفسير اين آيه « يا أَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جاءَتْكُمْ مَوْعِظَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَ شِفاءٌ لِما فِي الصُّدُورِ » ( يونس ) . اين طريقهء دوم را با نهايت اختصار بيان نموده مىنويسد كه براى اثبات نبوت اين طريقه اشرف و اعلى و اكمل و افضل است .
غير از امام رازى ، امام غزالى ، ابن حزم ، ابن رشد و شاه ولى الله حقيقت و ماهيت نبوت را مدققانه و در نهايت خوبى تشريح و توضيح كردهاند و ما تقرير اين بزرگان را در اينجا نقل ميكنيم تا تصوير كامل نبوت در ذهن خوانندگان مرتسم شده و ظاهر و هويدا گردد كه آنچه در كتب كلاميهء متداوله نوشته شده فقط اقوال اشاعرهء قشرى و ظاهربين است .
امام رازى در مطالب عاليه حقيقت نبوت را مفصل و مشروح بيان نموده است و ما اين قسمت مطالب عاليه را عينا در ضميمهء كتاب نقل كرده و در اينجا فقط خلاصهء آن را مىنويسيم .
اين دانشمند براى نشان دادن حقيقت نبوت قبلا مقدمات چندى قائم كرده و آن بقرار زير است :