تاريخ علم كلام ( به همراه تاريخ علم كلام جديد ) — الصفحة ١٦١
معتزلى
فهرست فرق كتاب
فهرست فرق كتاب
اشعرى
اشعرى
هواخواهان ابو الحسن اشعرى حكيم معروف متولد در بصره در 260 متوفى در بغداد در 324 كه مؤسس علم كلام ( يعنى طريقهء اشعرى ) بوده است . هر چند طريقهء اجدادى او طريقهء جمهور ولى تحصيلاتش نزد جبائى يكى از سران معتزلى بوده است و تا سن چهل بدين طريقه باقى بوده و در اين طريقه بپايه‌اى بس بلند رسيده خود داراى اصول و مكتب خاصى گرديد و طريقهء فلاسفه را بدعت و ضلالت شمرد . فلسفه و اصول تعاليم او در حقيقت حد وسط بين دو دستهء افراط و تفريط مىباشد و شافعيان بيش از ديگران باصول او گرويده‌اند و به همين جهت پيشوايان اين طريقه رؤساى معروف شافعيه مانند باقلانى و ابن فورك و اسفراينى و قشيرى و امام الحرمين جوينى و امام محمد غزالى بوده‌اند و حنفيان بيشتر هواخواه طريقهء ماتريدى بوده‌اند و حنبليان نيز همواره مخالف اشعريان بوده‌اند و معروف‌ترين مخالف اشعريان ابن حزم را بايد دانست . ابو نصر كندرى وزير معروف طغرل بيك سلجوقى دربارهء اشعريان سخت‌گيرى بسيار ميكرده و چون او از ميان رفت و نظام الملك بجاى او نشست اشعريان آزادى يافتند . مهم‌ترين مدافع طريقهء اشعرى در مشرق امام محمد غزالى و در غرب ابن تومرت بوده است و سرانجام همهء فرق اهل سنت باصول اشعرى در كلام گرويدند .
معتزلى
معتزلى
معتقد باصول اعتزال كه معنى تحت اللفظ آن « منزلة بين المنزلتين » است و