التفسير الكاشف ( تفسير كاشف ) ( فارسى ) — الصفحة ٠.٧٨٣

تفسير

بر اسبان و يا موتورسيكلت‌هايى سوارند كه با بوق زدن مردم را آزار مىدهند و با صداى بلند اعلام مىكنند كه ديگران راه را براى او باز كنند و به احترام او دست بزنند .

2 . وَ إِذا خاطَبَهُمُ الْجاهِلُونَ قالُوا سَلاماً . مراد از خطاب جاهلان حركت‌هاى نابخردانهء بىخردان است نظير ريشخند ، دشنام و يا جدال آنان از روى هوا و هوس .

« سلاما » كنايه از ناديده گرفتن آنها و روى برتافتن از آنهاست ، تا آنان تحقير شوند و از كارى كه شايسته انسان باشخصيت نيست خوددارى كنند . معناى آيه چنين است :

انسان مؤمن هرگاه سخن بدى را بشنود ، آن را ناديده مىگيرد ، تا آن‌جا كه گويى اصلا آن را نشنيده و يا اين‌كه مقصود از اين سخن ، فرد ديگرى بوده است و اين ، همان دورى جستن پسنديده است كه مقصود سخن خداوند مىباشد : « و بر آنچه مىگويند صبر كن و به وجهى پسنديده از ايشان دورى جوى » . « 1 » ترديدى نيست كه روى گردانيدن از انسان نابخرد در صورتى نيكو خواهد بود كه نيروى بازدارنده‌اى وجود نداشته باشد ، و گرنه بايد وى را ادب كرد و به ناچار بايد آيه را به اين قيد ، تقييد كنيم .

3 . وَ الَّذِينَ يَبِيتُونَ لِرَبِّهِمْ سُجَّداً وَ قِياماً . « يبيتون » ، يعنى شب را به صبح مىآورند . مؤمنان در تاريكى شب به سوى خدا و عبادت او مىشتابند ؛ زيرا در شب ، رياكارى كمتر وجود دارد . آنان شب‌ها را در قهوه‌خانه و عشرتكده‌ها سپرى نمىكنند .

مؤمنان و اخلاصمندان با اسراف دارايىها و طرح توطئه‌ها ميانه‌اى ندارند . آيهء يازدهم از سورهء ذاريات نيز همين معنا را دارد : « اندكى از شب را مىخوابيدند و به هنگام سحر استغفار مىكردند » .

4 . وَ الَّذِينَ يَقُولُونَ رَبَّنَا اصْرِفْ عَنَّا عَذابَ جَهَنَّمَ إِنَّ عَذابَها كانَ غَراماً . عذاب جهنم الزامى است و گريزى از آن نيست ، هميشگى است و برداشته نمىشود .

إِنَّها ساءَتْ مُسْتَقَرًّا وَ مُقاماً . آنان به بهشت و دوزخ به‌گونه‌اى ايمان آوردند كه گويى آنها را مىبينند و تماشا مىكنند و بدين‌سبب ، از اين مىترسند و به آن يكى

( 1 ) . مزمّل ( 73 ) آيهء 10 .