التفسير الكاشف ( تفسير كاشف ) ( فارسى ) — الصفحة ٠.٦٢٧
تفسير
اثرى براى آن ديده نشد ، چرا كه چه كسى است كه مرده و سپس [ در انظار مردم ] حاضر شده و از آن دنيا خبر داده باشد ؟ ولى ما مىگوييم اگر اين مشركان دربارهء نشأه نخست مىانديشيدند ، نشأه آخرت را منكر نمىشدند . نظير اين سخن در آيهء پنجم سورهء رعد و 49 سورهء اسراء بيان شد .
خداوند با بهترين روش به جدال با منكران قيامت برخاسته و خطاهايشان را با شيوهء علمى و مدبرانه در سه آيه برايشان آشكار كرده است :
1 . قُلْ لِمَنِ الْأَرْضُ وَ مَنْ فِيها إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ . خداوند به پيامبرش دستور داد كه اين پرسش را برايشان مطرح كند ؛ زيرا آنان قبول دارند كه خداوند آفرينندهء جهان هستى است ؛ زيرا خدا مىگويد : سَيَقُولُونَ لِلَّهِ ؛ يعنى زمين و آنچه در آن مىباشد از آن خدا و ملك اوست و معناى مالكيت او همان آفريدن و ايجاد است . وقتى خداوند بر آفرينش زمين قادر باشد ، بر زنده كردن مردگان نيز توانا خواهد بود .
قُلْ أَ فَلا تَذَكَّرُونَ . آيا اين حقيقت را نمىفهميد و دربارهء آن نمىانديشيد كه كسى كه بر نشأه نخست توانا باشد بر نشأه دوم نيز هرتوانايى خواهد بود . هرتوانايى به‌جز خدا بر چيزى توانايى دارد و از چيزهايى ناتوان است ، اندكى مىداند و چيزهاى زيادى را نمىداند ، امّا خداوند بر هرچيزى توانا و داناست .
2 . قُلْ مَنْ رَبُّ السَّماواتِ السَّبْعِ وَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ * سَيَقُولُونَ لِلَّهِ . تفاوتى وجود ندارد ميان اين‌كه آنان بگويند : خدا پروردگار آسمان‌هاست و اين‌كه بگويند :
آسمان‌ها ملك خداوند است ؛ زيرا پروردگار چيز ، مالك و صاحب آن نيز هست . واژهء « عرش » كنايه از سلطنت و سيطرهء خداوند است و كسى كه آسمان‌ها فرمانبردار او باشند ، دوباره زنده كردن مردگان برايش بسيار ساده است .
قُلْ أَ فَلا تَتَّقُونَ . آيا از خشم و عذاب خدا نمىهراسيد ؟ در تفسير آيهء هفدهم همين سوره دربارهء آسمان‌هاى هفتگانه سخن گفتيم .
3 . قُلْ مَنْ بِيَدِهِ مَلَكُوتُ كُلِّ شَيْءٍ . مراد از « مَلَكُوتُ كُلِّ شَيْءٍ » آن است كه هر