التفسير الكاشف ( تفسير كاشف ) ( فارسى ) — الصفحة ٠.٤٣٦

تفسير

همين دليل ، خداوند مىفرمايد : « لَوْ أَرَدْنا . . . إِنْ كُنَّا فاعِلِينَ » ، يعنى ما اراده نكرديم و انجام نداديم . اگر او مىخواست بازيچه‌اى انجام دهد - فرض محال ، محال نيست - بازى ديگرى انجام داد كه با عظمت او همخوانى مىداشت و نه از نوعى كه انسان‌ها انجام مىدهند ؛ نظير بازى با زنان و فرزندان .

بَلْ نَقْذِفُ بِالْحَقِّ عَلَى الْباطِلِ فَيَدْمَغُهُ فَإِذا هُوَ زاهِقٌ . مراد از حق در اين‌جا ، جدّيت و حقيقت در برابر بازيچه است كه خداوند از آن نهى كرده است و مراد از باطل همان بازيچه و بيهوده‌كارى مىباشد . پس از آن‌كه خداوند فرمود : ما خواستار بازيچه نمىباشيم ، مىگويد : تمام گفتارها و سخنانش جدّى و حقيقى است ، نه بىفايده و بازيچه و اگر بيهوده‌كارى و بازيچه از جانب هر منبعى انجام گيرد ، او اين منبع را از بين مىبرد و نابود مىكند . بنابراين ، چگونه چيزى را كه براى ديگران نمىپسندد ، براى خود پسندد ؟

وَ لَكُمُ الْوَيْلُ مِمَّا تَصِفُونَ . واى بر شما از آن صفاتى كه خدا را بدان توصيف مىكنيد و آنها را به او نسبت مىدهيد .

وَ لَهُ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ مَنْ عِنْدَهُ لا يَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبادَتِهِ وَ لا يَسْتَحْسِرُونَ ؛ يعنى آنان خسته نمىشوند . مفسّران مىگويند : مراد از « مَنْ عِنْدَهُ » فرشتگان است . امّا به نظر ما مراد از آن ، هركسى است كه در پيشگاه خدا منزلت و آبرو داشته باشد خواه فرشته باشد ، خواه انسان .

يُسَبِّحُونَ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ لا يَفْتُرُونَ . آنان خسته و رنجيده نمىشوند ، بلكه همواره در گفتار و كردار فرمانبردارند ، نه او را جسم مىپندارند و نه صفات ساختگى را به او نسبت مىدهند .

أَمِ اتَّخَذُوا آلِهَةً مِنَ الْأَرْضِ هُمْ يُنْشِرُونَ . جملهء « هُمْ يُنْشِرُونَ » صفت براى « آلهة » و معنايش چنين است : هرمعبودى كه مشركان براى خود قرار داده‌اند ، نه مردگان را زنده مىكند و نه آنان را از گورهايشان برمىانگيزاند ، بلكه تنها خداوند