التفسير الكاشف ( تفسير كاشف ) ( فارسى ) — الصفحة ٠.٣٢٧
تفسير
خداوند سخن آنان را در اين‌جا با اين شيوهء تهديدآميز يادكرده است و اين امر ، نشان مىدهد كه انسان به خود جرأت انجام جنايتى را مىدهد كه هيچ موجودى در زمين و آسمان جرأت انجام دادن آن را ندارد ؛ زيرا انسان به آفريدگارش ، درحالىكه در حمايت او زندگى مىكند ، جسارت مىورزد و چيزى را به او نسبت مىدهد كه به صرف شنيدن آن ، آسمان مىشكافد ، زمين فرومىرود و كوه‌ها فرومىافتد .
پرسش : چرا تنها بر اثر اين‌كه يك كلمه بر زبان شخص ، آن هم از روى نادانى و كم خردى جارى مىشود ، چنين خيزش جهانى صورت مىگيرد ؟
پاسخ : اين خيزش و يا خشم الهى ، عليه فرد و يا گروه خاصى نيست ، بلكه عليه شركى است كه به شكل دين و باور صدها ميليون انسان ، نسل‌اندرنسل ، درآمده است و نيز بر ضدّ اين تنديس‌هاى خداى كودك و خداى مادر است . « مسيح پسر مريم جز پيامبرى نبود كه پيامبرانى پيش از او بوده‌اند و مادرش زنى راستگو بود كه هردو غذا مىخوردند » . « 1 »
وَ ما يَنْبَغِي لِلرَّحْمنِ أَنْ يَتَّخِذَ وَلَداً . براى خدا سزاوار نيست كه فرزند داشته باشد ؛ زيرا فرزند به پدرش شباهت دارد ، درحالىكه چيزى همانند خدا نيست . ديگر اين‌كه داشتن فرزند بر اثر نياز پدر به اوست ، درحالىكه خداوند از همهء جهانيان بىنياز است .
إِنْ كُلُّ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ إِلَّا آتِي الرَّحْمنِ عَبْداً . هرموجودى ، خواه پست و خواه عالى ، بندهء خداست و او آن اندازه بر اين بنده مالكيت دارد كه حتّى خود او بر خودش ندارد . بديهى است كه بنده غير از فرزند و مالك غير از پدر است .
لَقَدْ أَحْصاهُمْ وَ عَدَّهُمْ عَدًّا * وَ كُلُّهُمْ آتِيهِ يَوْمَ الْقِيامَةِ فَرْداً . ضمير « أحصاهم » و « عدّهم » به « مَنْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ » برمىگردد و ضمير « آتيه » به خدا و معناى آيه چنين است : هيچ‌چيزى در آسمان و زمين از خدا پنهان نيست و هرمسئولى در روز
( 1 ) . مائده ( 5 ) آيهء 75 .