التفسير الكاشف ( تفسير كاشف ) ( فارسى ) — الصفحة ٠.٣٠٤
وفا
راست و چپ ندارد . مقصود از « قَرَّبْناهُ نَجِيًّا » ، نزديكى مقام است ، نه نزديكى مكان .
معناى آيه چنين است : خداوند به‌وسيلهء نبوت و رسالت ، مقام موسى عليه السّلام را بالا برد و بدون واسطهء پيك با او سخن گفت و حتّى سخن از سمت راست او مىآمد ، چنان‌كه مىگويى : صدايى را از پشت سر و يا از جانب راستم شنيدم .
وَ وَهَبْنا لَهُ مِنْ رَحْمَتِنا أَخاهُ هارُونَ نَبِيًّا . خدا با اين آيه به موضوعى اشاره مىكند كه در گذشته ميان او و موسى عليه السّلام گذشته بود ، و آن اين‌كه وقتى خداوند به موسى عليه السّلام دستور داد كه به سوى فرعون برود ، موسى عليه السّلام به او گفت : « و ياورى از خاندان من براى من قرار ده ؛ برادرم هارون را . پشت مرا به دو محكم كن » . « 1 » خداوند هم خواستهء او را اجابت كرد و « گفت :
اى موسى ! هرچه خواستى به تو داده شد » .
وفا
وفا
وَ اذْكُرْ فِي الْكِتابِ إِسْماعِيلَ إِنَّهُ كانَ صادِقَ الْوَعْدِ وَ كانَ رَسُولًا نَبِيًّا * وَ كانَ يَأْمُرُ أَهْلَهُ بِالصَّلاةِ وَ الزَّكاةِ وَ كانَ عِنْدَ رَبِّهِ مَرْضِيًّا . معنا روشن است و نيازى به تفسير ندارد .
خوب است در اين‌جا به مناسبت سخن خداوند : « كانَ صادِقَ الْوَعْدِ » دربارهء وفا سخن بگوييم .
خداى سبحان ، اسماعيل را ستايش مىكند كه هرگاه به چيزى وعده مىداد ، به وعده‌اش عمل مىكرد . مفسران مىگويند . يك‌بار اسماعيل به دوستش وعده داده بود كه در فلان‌جا به انتظار او مىنشيند . آن مرد در موعد مقرّر در آن‌جا حاضر نشد و اسماعيل به مدّت سه روز و يا بيشتر انتظار كشيد . حال ، اين روايت چه درست باشد و چه نباشد ، بدين نكته اشاره دارد كه انسان بايد نهايت درجهء توانش را براى وفا كردن به وعده‌اش به‌كار بندد و اگر كسى از وفاى به وعدهء خود بگريزد ، نبايد در هيچ‌چيزى به وى اعتماد كرد ، بلكه بر ماست كه او را به عنوان دروغگو و فريبكار توصيف كنيم ،
( 1 ) . طه ( 20 ) آيه‌هاى 29 - 31 .