التفسير الكاشف ( تفسير كاشف ) ( فارسى ) — الصفحة ٠.١٦٨

تفسير

وَ يُنْذِرَ الَّذِينَ قالُوا اتَّخَذَ اللَّهُ وَلَداً * ما لَهُمْ بِهِ مِنْ عِلْمٍ وَ لا لِآبائِهِمْ . جملهء « يُنْذِرَ الَّذِينَ » عطف است بر « لِيُنْذِرَ بَأْساً شَدِيداً » . هشدار نخست ، عمومى و براى هركسى است كه فرمان خدا را زير پا بگذارد و استحقاق عذاب داشته باشد . هشدار دوم ، به كسانى اختصاص دارد كه نسبت فرزند را به خدا دادند ، درحالىكه شأن خداوند بالاتر از داشتن فرزند است . فراوان است كه خاص بر عام عطف مىشود ، تا توجّه داده شود كه فرد معطوف از بقيهء افراد برتر است ؛ نظير ملائكه و جبرئيل و يا اين‌كه فرد معطوف ، بدتر و زشت‌تر است ؛ همانند گناهكاران و كسانى كه مىگويند : خداوند فرزند دارد ، زيرا اين سخن ، از تمام گناهان زشت‌تر است . رازى مىگويد : سه طايفه اين سخن را گفتند كه عبارتند از :

1 . كفار عرب كه گفتند : فرشتگان دختران خدايند .

2 . نصارا كه گفتند : عيسى مسيح پسر خداست .

3 . يهود كه گفتند : عزير پسر خداست .

مقصود از جملهء « ما لَهُمْ بِهِ مِنْ عِلْمٍ » ، آن است كه آنان دليلى بر اين سخن خود ندارند ، بلكه دليل ، برعكس اين گفته وجود دارد ؛ امّا جملهء « وَ لا لِآبائِهِمْ » ، براى مبالغه در نكوهش است ؛ نظير اين‌كه مىگويى : نادان فرزند نادان و ملعون فرزند ملعون .

كَبُرَتْ كَلِمَةً تَخْرُجُ مِنْ أَفْواهِهِمْ إِنْ يَقُولُونَ إِلَّا كَذِباً . گناهى بزرگ‌تر از دروغ نيست و بزرگ‌ترين آن ، دروغ بستن بر خدا و نسبت دادن بدون دليل حلال و حرام به اوست و نيز بالاترين دروغ بر خداوند ، نسبت دادن فرزند به اوست .

فَلَعَلَّكَ باخِعٌ نَفْسَكَ عَلى آثارِهِمْ إِنْ لَمْ يُؤْمِنُوا بِهذَا الْحَدِيثِ أَسَفاً . يعنى بر اثر دورى و روىگردانيدن آنان . مراد از حديث در اين‌جا ، به اتفاق مفسران ، قرآن است .

اين‌كه قرآن در اين‌جا به عنوان « حديث » توصيف شده ، دليل است بر بطلان سخن كسى كه مىگويد : قرآن قديم است . ترديدى نيست كه پيامبر صلّى اللّه عليه و إله نيكى و هدايت را براى هر انسانى ، بدون استثنا ، مىخواهد ، چنان‌كه شما آن را براى فرزندتان