الرحلة الحجازية ( سفرنامه حجاز ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٠٥

وقوف در عرفات

خواسته‌ها و قلب‌هاى آنان همانند ذرات و مولكول‌هاى يك جسم به هم مربوط هستند و همه به يك سو نظر دارند . پس از نماز عصر ، در محمل به همراه پاسداران آن دو به سوى جبل الرحمه حركت مىكنند و در اين هنگام سخنران عرفات - كه غالباً قاضى مكه است و از سوى سلطان تعيين مىگردد - در حالى كه سوار بر ناقهء خويش از از راهى حلزونى شكل در كنار كوه بالا مىرود و روى صخره‌اى - كه بر سينهء اين كوه قرار دارد - مىايستد و به نيابت از خليفهء رسول اللَّه خطبه‌اى را ايراد مىنمايد ؛ وى در اين خطبه علاوه بر آموزش مناسك حج به مردم ، دعاهاى فراوان و تلبيه نيز مىگويد . وقتى كه سخنران سكوت مىكند ، گروهى از مبلغان در حالى كه دستمالهايى را در دستان خود به حركت مىآورند مردم تجمع كننده در پايين صخره را دعوت به تلبيه مىكنند ، پس همگى اين چنين مىگويند : « لبّيك اللّهُم لبّيك » .

اين صدا آن چنان بلند است كه تمامى فضاى منطقه را در بر مىگيرد . بار الها ! چه لحظاتى است اين لحظات ، كه در اين اوقات مردم به يك باره از خود بىخود مىشوند و از نفس خويش مجرد مىگردند . در آن لحظات هيچ يك از افراد متوجه پيرامون خويش نمىباشد و ذات و شعور هر شخص بر وجودش غلبه مىكند و روحانيت بر جسمانيت افراد پرتو افكن مىشود تا آنجا كه اينان با لباس‌هاى سفيد و پاك و منزه خود در اين بيابان همچون فرشتگان خداوند به نظر مىآيند كه صداى آنان ، استغاثه به درگاه واجب الوجودى است كه پادشاه معبودها و يگانهء يكتا ، پروردگار صمدانى كه نه مىزايد و نه زاده شده است و نه همتايى دارد . اگر اين صداى بلند شده به سوى خودشان برگردد ، بيدرنگ قلب آنان را از ترس عظمت پروردگار به لرزه درخواهد آورد .

آرى در اين لحظات است كه اشك‌ها از ديدگان سرازير مىگردد ، اشك ندامت ، اشك ترس از گناه و اشكى كه در نتيجهء ترس از كاستىهاى خويش از ديده سرازير مىگردد . در اين هنگام است كه روح آنان به پردهء رحمت الهى آويزان مىگردد و طلب بخشش و گذشت را از درگاه پر فيض و رحمت او مىخواهند ، اين لحظات آن چنان است كه هر انسانى يقين مىنمايد كه در ساحت عفو الهى قرار گرفته و توبهء او مورد قبول واقع شده است و از فضيلت حج اين استفادهء و الا را بهره برده است . مردم همچنان با