الرحلة الحجازية ( سفرنامه حجاز ) ( فارسى ) — الصفحة ١٧٥

تاريخ مكّه

گشتند وزمامدارى خانه را در دست گرفتند و سرانجام جرهميان را از مكّه اخراج نمودند .

جرهميان به سوى سرزمين « جهينه » در - شمال ينبع - حركت كردند و در آن ساكن گرديدند .

« عمروبن حارث » بزرگ آنان در اين باره سروده است :

وكنّا ولاة البيت من عهد نابت « 1 » * نطوف بذاك البيت والأمر ظاهر

كأن لم يكن بين الحجون إلى الصفا * أنيس و لم يسمر بمكة سامر

بلى نحن كنّا أهلها فأبادنا * صروف الليالى والجدود العواثر

زمامدارى خانه و مكّه همچنان در دست « بنى اسماعيل » قرار داشت تا اينكه « خزاعه » آمدند و بر آنان مسلط گرديدند . و مدت زمانى طولانى ولايتِ خانه را كه از سِدانت ( خدمتگزارى به خانه ) و سِقايت ( آب دادن حاجيان ) تشكيل مىگرديد ، با سرسختى و جوش و خروش در دست داشتند . با وجود آنكه در بنى اسماعيل نشانى از پيشرفت ادبى و علوّ نفسانى ديده مىشد ، زيرا مردانى فراوان از ميان آنان سربرآوردند كه با حُسنِ تدبير و كمال علمى خود كه ناشى از فراست و تيزهوشى ذاتى آنان بود ، بر اين قوم سرورى كردند . از آن افراد مىتوان « كعب بن لوئى » را كه بلاغت و فصاحتش مشهور بود ، نام برد . وى نخستين شخصى است كه مردم را در روز « عُروبَه » « 2 » ( روز جمعه ) گرد هم آورد و براى آنان خطبه مىخواند و آنها را به راه فضايل و نيكى ارشاد مىنمود و از ارتكاب رذايل و آلودگيها برحَذَر مىداشت . او در ميان عرب به منزلتى رسيد كه مورّخان ، سال فوتش را همچون « عام الفيل » مبدئى براى تاريخ خود قرار دادند كه اين مدّت زمان كمتر از چهارصد سال نبود .

همچنان امر خانه در دست « خزاعه » قرار داشت تا اينكه « قصىّ بن كلاب » به همراه مادرش در سن خردسالى از شام بدان سوى مراجعت كرد .

( 1 ) نابت از فرزندان اسماعيل به شمار مىآيد . ( 2 ) ايام هفته نزد عرب دوران جاهليت نخستين اين گونه بوده است : اول « يكشنبه » ، أهون ، جبار ، دبار ، مؤنس ، عروبه ، شبار