سيرة الأئمة ( سيره معصومان ) ( فارسي ) — الجزء ١، الصفحة ١٧١

استشهاد على در خلافتش از گروهى از صحابه بر حديث غدير

گفته شود همگان اتفاق دارند كه على در جمع كسانى بوده كه پيامبران آنان را براى مباهله فراخوانده است . پس چون وى قطعا در ابناء و نساء داخل نيست ، پس وجود او تحت قول انفسنا متعين مىشود .

مراد از انفسنا در اين آيه يا على به تنهايى است و يا على با پيامبر است . به هر دو صورت بر على نفس پيامبر اطلاق شده است . اگر بگوييم منظور از انفسنا فقط على بود در كلمهء انفسنا تجوز صورت گرفته پس اگر بگويم منظور از انفسنا على و پيامبر هر دو است پس در كلمهء ندعو و نيز در كلمهء انفسنا تجوز حاصل شده . چرا كه تدعو در فراخواندن خود و فراخواندن غير به كار رفته است .

خلاصه آنكه مراد از كلمهء انفسنا على بن ابيطالب است چه به تنهايى چه با پيامبر . شعبى در حكايتى كه واحدى از او نقل كرده قول اول را پذيرفته و گفته است : مقصود از ابنائنا حسن و حسين و نسائنا فاطمه و انفسنا على بن ابيطالب است . در مقابل جابر در روايتى كه سيوطى در الدر المنثور از وى نقل كرده قول دوم را پذيرفته است . وى گويد مقصود از انفسنا رسول خدا و على و ابنائنا حسن و حسين و نسائنا فاطمه است . پس وقتى ثابت شد كه مراد از كلمهء انفسنا در آيهء مذكور على بن ابيطالب است دلالت مىكند كه آن حضرت پس از رسول خدا برترين مخلوق روى زمين است . زيرا مراد از آيه آن است كه على مجازا مانند نفس پيامبر است . زيرا ادعاى اينكه على حقيقتا نفس پيامبر باشد ، بالبداهه باطل است . و چون ثابت شود كه على مانند پيامبر است مراد آن است كه على در تمام صفات به جز صفاتى كه با دليل از آن حضرت ( ع ) نفى شده ، مانند پيامبرى و برابرى فضل با پيغمبر ، مانند حضرت محمد ( ص ) است . همگان اجماع دارند كه على پيامبر نبود و پيامبر از او برتر بود . اما در باقى صفات مانند حضرت پيغمبر و از ديگر صحابه بالاتر و برتر است . و همان عبارت مختصر و مفيد كه گفته شد على تمام صفات پيامبر منهاى خصوصياتى كه با دليل از وى نفى شده را داراست ، در توضيح و اداى مقصود كافى است .

رازى در تفسير خود گويد : در شهر رى مردى به نام محمود بن حسن حمصى « 34 » زندگى مىكرد . وى متكلّم و از پيروان شيعهء اثنى عشرى بود و اعتقاد داشت عبارت انفسنا و انفسكم در آيهء مباهله مىرساند كه على از همهء پيغمبران غير از محمد ( ص ) برتر است . زيرا انسان خود را نمىخواند بلكه غير از خود را دعوت مىكند و همگان اجماع كرده‌اند كه اين

( 34 ) . وى استاد امام رازى است . در قاموس آمده است : حمصى ، محمد بن على الحمصى ( الرازى ) متكلم و استاد امام فخر الدين رازى بوده است . در قاموس نام پدر حمصى على و در تفسير رازى حسن ذكر شده است و شايد يكى از آنها نسبت به پدر و ديگرى نسبت به جد باشد . - م .