شرح اصول استنباط ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٩٩

ادلّه حجيت خبر واحد

خود اين به وجوهى تقرير شده و همهء آنها را شيخ اعظم در رسائل عنوان فرموده .

جناب مصنف به سه دليل اول تكيه كرده و وجوه عقليه را خالى از اشكال نمىبينند به بيانى كه خواهد آمد و لذا عمده دليل مصنف بر حجيت خبر واحد سه دليل است .

دليل اوّل : آياتى از قرآن : مشهور اصوليين براى اثبات خبر واحد از قرآن به پنج آيه تمسك كرده‌اند كه عبارتند از : آيه نبأ ، آيه نفر ، آيه كتمان ، آيهء ذكر يا سئوال ، آيه اذن .

اولين آيه از آيات مورد استناد آيهء شريفه نبأ مىباشد :

قوله تعالى : « 1 » « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ جاءَكُمْ فاسِقٌ بِنَبَإٍ فَتَبَيَّنُوا أَنْ تُصِيبُوا قَوْماً بِجَهالَةٍ فَتُصْبِحُوا عَلى ما فَعَلْتُمْ نادِمِينَ » .

كيفيت استدلال : به اين آيهء شريفه از دو جهت تمسك شده :

1 - از ناحيهء مفهوم وصف .

2 - از ناحيهء مفهوم شرط .

امّا مفهوم وصف : مرحوم شيخ و امثال ايشان راه طولانى و اكل از قفاء كرده‌اند زيرا كه فرموده‌اند در اينجا دو وصف است :

1 - وصف ذاتى و آن خبر واحد بودن .

2 - وصف عرفى كه فاسق بودن است و ثابت كرده‌اند كه تعليل يا تقييد به وصف ذاتى رتبهء مقدم است . . . « 2 » . ولى مصنف مطلب را آسان كرده و آن اينكه : نقيض كل شيئى رفعه و معناى مفهوم وصف هم سلب اثبات است يعنى مثلا در فى الغنم السائمه زكات مفهوم‌گيرى به اين نحو است كه سائمه را بكنيم غيرسائمه

( 1 ) - قرآن ، سوره حجرات . ( 2 ) - در شرح رسائل ، ج 2 ، آورده‌ام .