شرح اصول استنباط ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٤

4 - موضوع اصول فقه

مرحلة التدوين اشتراكها فى الدخل فى غرض واحد و در جاى ديگر مىگويد : « 1 » و ان ابيت الّا . . . كه عين عبارت را در مبحث دوّم در جواب سئوال دوّم نقل كرديم .

2 - مرحوم آخوند صاحب كفاية مدّعى است كه موضوع علم اصول يك جامع ماهوى است كه بر تمام موضوعات مسائل حمل مىشود و باصطلاح جامع مقوليواحد ولى اسم خاصّى براى آن نمىشناسيم .

3 - مشهور اصوليين از قديم الايّام موضوع علم اصول را ادلّه اربعه دانسته‌اند منتها خود اينها بر دو گروه شده‌اند :

الف : عدّه‌اى مثل مرحوم محقّق قمى ادلّه اربعه را با وصف دليليت موضوع قرار داده‌اند .

ب : و عدّه‌اى مثل مرحوم صاحب فصول ذوات الادلة الاربعة را موضوع قرار داده‌اند كه تفصيلا اين دو نظريه را نقل كرده‌ام . « 2 »

4 - مرحوم محقق اوّل موضوع علم اصول را ادلّهء اربعه باضافهء استصحاب دانسته .

5 - و بعض ديگر اقوال ديگرى دارند و عقيده مصنّف اينست كه موضوع علم اصول فقه عبارتست از امهات ادلّه فقيه ( احكام شرعيه ) و ما در علم اصول از حجيّت و دليليت اين ادلّه گفتگو مىكنيم و نيز بحث مىكنيم از مسائلى كه احتجاج به ادلّهء احكام برآن امور متوقّف است نظير اينكه آيا صيغهء افعل ظهور در وجوب دارد يا نه ؟ آيا ظواهر مطلقا حجّت هستند يا شروطى دارد ؟ آيا ميان ذى المقدّمة و

( 1 ) - محاضرات ، ج 1 ، صفحهء 31 . ( 2 ) - اوائل شرح اصول فقه ، ج 3 .