هداية العلم وغرر الحكم ( گفتار امير المؤمنين على ( ع ) ) ( همراه با ترجمه فارسى هداية العلم و غرر الحكم ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٣٧

الحاكم و الوالي

2 - سبع أكول حطوم ، خير من وال ظلوم غشوم 5626 .

3 - شرّ الولاة من يخافه البريء 5687 .

4 - من جارت ولايته زالت دولته 8365 .

5 - من تكبّر في ولايته كثر عند عزله ذلتّه 8717 .

6 - من اختال في ولايته أبان عن حماقته 8718 .

7 - من حقّ الرّاعي أن يختار لرعيتّه ما يختاره لنفسه 9335 .

8 - من النّبل أن تتيقّظ لإيجاب حقّ الرّعيّة إليك ، و تتغابى عن الجناية عليك 9407 .

9 - وال ظلوم غشوم ، خير من فتنة تدوم 10109 . 2 - جانور درنده خورد كننده ( به وسيله خوردن ) بهتر از زمامدار ستمكار ظلم كننده و غاصب است .

3 - بدترين حكام كسى است كه از او بى گناه بترسد .

4 - هر كه رهبرى و حكومت او بر ستم باشد دولتش زائل گردد .

5 - هر كه در امارت و حكومت خود تكبر نمايد در معزول شدنش خوارى او بسيار گردد .

6 - هر كه در حكومت خود تكبر نمايد كم عقلى خود را ظاهر نمايد .

7 - از حق چوپان ( امير و حاكم و زمامدار ) آنست كه آنچه را كه براى نفس خود اختيار مىكند براى رعيتّش برگزيند .

8 - از آقائى و نجابت و زيركى است كه براى اثبات حق رعيت بر خود بيدار بوده ( حقوق آنها را مراعات كرده دفع ستم كنى ) و از جنايت بر خود ( كه از سوى آنان نسبت به تو انجام مى گيرد ) تغافل نمائى و ناديده به حساب آورى .

9 - والى ستمگر بسيار ظلم كننده از فتنه دائمى ( و هرج و مرج كه مملكت بدون حاكم و بدون زمامدار باشد ) بهتر است .