ديوان حافظ ناشنيده پند ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٨٣٨
327
نسخهء ديگر كه اشاره به آنها موجب اطالهء كلام خواهد بود :
« اول ز صوت و حرف وجودم خبر نبود »
يا :
« اول ز حرف و صوت وجودم . . . »
- . بعد از مدتها با مراجعه به ديوان حافظ نسخه 805 هجرى ( كهن‌ترين نسخه ) مشاهده شد كه بيت در آن نيز ، همين است :
« اول ز حرف و صوت . . . »
. ( ح ) .
در شاهراه . . . « ديوان حافظ . . . واژه‌هاى فراوانى دارد كه در واژه‌يابى . . . مىتوان از آنها بهره برد . هم اكنون لغت « شاهراه » كه آن را معادل « اتوبان » گرفته‌اند از لغاتيست كه حافظ مكرر به كار برده است . « دكتر جعفر شعار » مقالاتى دربارهء زندگى و شعر حافظ ( 32 مقاله از 32 نويسنده ) .
:
« ايمن ز شرّ و فتنهء . . . »
نسخهء خطى سال 805 قمرى .
: هر صبحدم . . . ( « ق » [ حافظ قزوينى ] اين بيت زيبا و پرمعنى را ندارد [ و نسخهء 805 دارد ] ص 219 شاعر ساحر همايون‌فرخ . ) .
« دوشم نويد داد و عنايت . . . »
نسخهء 805 الف - ( مصرع دوم بيت سوم ) :
« در سايهء تو بلبل باغ جنان . . . »
نسخ خطى 805 هجرى ، و « پير حسين كاتب ، و . . . صفحهء 386 جامع النسخ حافظ » فرزاد .
: - ب - « هر دو ثبت زيبا و پرمعناست » « بلبل باغ جنان » يعنى شاعرى ابدى و جاودانى ، و « بلبل باغ جهان » يعنى شاعرى جهانى . » استاد ركن الدين همايون‌فرخ - ديوان شاعر ساحر ، ص 219 : - ج - ( مصرع دوم بيت پنجم ) : [
قسمت حوالتم . . .
] چندان كه آن چنين زدم و ، آن چنان شدم . « نسخهء 805 » : - « متن [ يعنى « چندان كه آن . . . ] اصطلاح زبان حافظ است . » :
ص 219 شاعر ساحر همايون‌فرخ .
: - د - در « غزليات حافظ » به تحقيق اديب برومند ، صفحهء 663 راجع به بيت دوم غزل ( مصرع دوم ) : « بر منتهاى همت خود » ( ضبط قزوينى ) ؛