ديوان حافظ ناشنيده پند ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٨٣٣
325
تدوين‌كنندهء اين ديوان مىافزايد كه گنج روان در اينجا معنائى قابل قبول ندارد : « . . . گنج روان گنج بىپايان است كه مثل آب‌روان دايم جارى است . . . و خرج هم ، آن را نقص و خلل نمىرساند . . . دكتر عبد الحسين زرين‌كوب ، نقش بر آب ، ص 399 تهران 1368 انتشارات معين ، چاپ اول » .
مخزن الاسرار نظامى به تصحيح دكتر ثروتيان :
« هر چه خلاف آمد عادت بود / * قافله‌سالار سعادت بود . »
. ص 400 كتاب نقش بر آب ، دكتر زرين‌كوب .
« . . . اعجاز قرآنى كه تو آورده‌اى ، زنگ غم از آئينهء دل ما مىزدايد ، سخن تو چون تير برّان پردهء تيرهء ريا و تزوير را پاره مىكند ، هنگامى كه نغمهء دلپذير تو برمىخيزد ، خودبينان آلوده‌دامن - فريادزنان - به راه فرار مىروند . . . « يونگر » شاعر آلمانى - كتاب نغمه‌هاى ايرانى - مترجم : شجاع الدين شفا . ( بجاى بيت مورد بحث : « صبح‌خيزى . . . » ، در حافظ خانلرى اين بيت آمده :
« هيچ حافظ نكند در خم محراب فلك - * اين تنعم كه من از دولت قرآن كردم
) . : - استاد مرتضى مطهرى در بالاى اين غزل [ سالها پيروى مذهب . . . ] مرقوم فرموده است كه : « عرفانى بسيار عالى » ( ص 217 آئينه جام ديوان حافظ همراه با يادداشتهاى . . . چاپ اول 1372 انتشارات صدرا - تهران ) .
الف - ( بيت هفتم ) :
« دارم از لطف ازل . . . »
حافظ قزوينى .
: - ب - ( همين بيت هفتم )
« دارم از لطف خدا . . . »
نسخهء خطى سال 813 ه . ق ( از مجموعهء بيست ديوان شعر ) در [ استانبول ] كتابخانهء اياصوفيه به شمارهء 9945 : ( ص 641 مجلد اول حافظ خانلرى - و : ص 1128 مجلد دوم حافظ خانلرى . - ايضا صفحات بيست و نه « مقدمه » و 460 جلالى نائينى و نذير احمد [ زير نويس 7 ] .
: - ج - ( همين بيت ) در مصرع دوم بيت ششم « سلطان ازل » و بدون فاصله در بيت هفتم ! مجددا « . . . ازل . . . چه لزومى داشته ! ؟ . - « لطف خدا » ارجح است . ( ح ) .