ديوان حافظ ناشنيده پند ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٦٦٣

264

مصراع اول مطلع :

« بيا ز چهرهء گلگون مى ، نقاب انداز . . . »

( سراج الدين قمرى آملى - ولادت 550 - درگذشت 625 هجرى قمرى ) مصرع دوم بيتى از يك غزل : «

. . . « ولوله از جان شيخ و شاب » برآمد . »

ديوان اشعار خواجو كرمانى به اهتمام سهيلى خوانسارى ، چاپ دوم ، ص 253

( مرا بكشتى باده . . . )

بىشبهه كشتى نيست كلمه‌اى است به معنى بحر و دريا و رود و شط و امثال آن مثلا : مرا به قلزم . . . ( يا : دجله ) على اكبر دهخدا ، مجموعهء مقالات دربارهء حافظ ، ص 45 - چاپ اول ، تهران - 1363 ه‍ . ش .

( . . . « كشتى باده : يعنى صراحىاى كه به شكل كشتى ساخته شده است . . . نزارى قهستانى گويد

. . . تا به ميان درافكنم « كشتى مى » ، كنار كو ؟ .

سلمان گويد

. . . اى پسر « كشتى مى » تا شط بغداد بيار .

حافظ گويد :

مرا به كشتى باده درافكن اى ساقى . . . * « كه گفته‌اند نكويى كن و در آب انداز »

، [ و همين

« كه گفته‌اند نكويى كن و . . . »

] : مصراعى است از كمال الدين اسماعيل . . . شبيه به اين تعبير كه در حكم مثل سائر است سعدى گويد :

تو نيكى مىكن و در دجله انداز .

كمال خجندى گويد . . . مردمان گويند نيكوئى كن و افكن به آب . معناى بيت :

اى ساقى براى آنكه كاملا سرمست و سيراب شوم ، به من . . . پياله پياله منوشان ، مرا به درون كشتى باده يعنى صراحىاى كه سرشار از مى است بينداز ، شبيه به اين تعبير همانا به خم شراب انداختن ( در همين غزل ) و به حوض كوثر انداختن در غزل : « بيا تا گل برافشانيم » است » جناب « بهاء الدين خرمشاهى » ( استاد حافظشناس ) ، كتاب حافظنامه ، بخش دوم ، ص 835 و 836 - شركت انتشارات علمى و فرهنگى - تهران ، چاپ دوم آبان 1367 ه‍ . ش ) - مصراع :

« كه گفته‌اند نكويى كن و در آب انداز . »