ديوان حافظ ناشنيده پند ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٦٢٩
250
حافظ شيرازى ، اين مصراع همام تبريزى را - با تعويض دو « واژه » تضمين فرموده است :
« . . . « نكته‌يى » ز آن لب شيرين شكربار « بگو » ، ( همام ) .
الف - ( بيت دوم غزل ) حافظ قزوينى ، ايضا : خانلرى
« نكته‌يى روح‌فزا از دهن دوست . . . » .
ب - نسخهء 805 - و : « پير حسين كاتب » . - و « ديوان كهنهء حافظ » :
« . . . از دهن يار . . . »
ج - « در مصرع اول بيت 2 « يار بگو » بر « دوست بگو » ارجح است ، زيرا با توجه به « عالم اسرار بيار » در مصرع دوم ، موسيقى كلام بهتر حفظ مىشود و علاوه بر آن در « يار » و « بيار » صنعت تجنيس ، ظاهر است » اديب برومند - غزليات حافظ - ص 523 [ تهران ] ناشر : پاژنگ .
د - ( بيت پنجم ) :
« گردى از خاك در دوست . . . »
: نسخهء خطى پير حسين كاتب . - ( . . . « خاك ره » . . . مجموعهء خطى 862 ه . ق . دكتر يحيى قريب ، همچنين چند نسخهء خطى ديگر : ص 283 جامع نسخ حافظ ) .
( - « . . . ضبط « خاك در دوست » ، بر « رهگذر دوست » : [ در حافظ ق غ ] مزيت دارد زيرا قويتر است و مقام دوست را والاتر مىنمايد و علاوه بر اين « ديده » در مصرع دوم با « در » در مصرع اول مناسباتى دارد از قبيل ديده بر در دوختن » و « ديده را حلقهء در ساختن » و تشبيه ديده به حلقه . » ص 523 غزليات حافظ به تحقيق استاد اديب برومند . ) .
: - حق با دوست اديب و عزيز ، « استاد برومند » است امّا با آوردن مصراع
« گردى از خاك درِ دوست به كورى رقيب »
! ، واژهء « خاك » در اين غزل ؛ ناگزير « سه بار » تكرار مىشود كه شايد « خوش آيند » [ خوشايند ] نباشد ضمنا عطف توجه فرمايند كه در بعضى از نسخ قديمى ، - من‌جمله « نسخهء خطى مورّخ هشتصد و پنج هجرى قمرى ، اين مصرع ، چنين ضبط شده است :
« گردى از رهگذر دوست به كورى رقيب » .
[ ح ] .