ديوان حافظ ناشنيده پند ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٦٢١
247
الف - حافظ ق - غ ، و نسخه‌هائى ديگر هم :
« عيدست و آخر گل و . . . » .
ب - نسخهء 805 - و : « ديوان شاعر ساحر » ، و : خطى به تحرير آمدهء « در حدود نيمهء اول قرن يازدهم هجرى » : « عيدست و موسم گل و . . . » .
ج - « . . . منابع كه همه « جديد » هستند ، عبارت « آخر گل » را فصيح و حافظوار نيافته‌اند و آن را به « موسم گل » ! تبديل كرده‌اند ، ولى خوب ، معلوم است كه اين شعر در هنگامى ساخته شده است كه فرا رسيدن عيد فطر مقارن با پايان دورهء گل سرخ بوده است . اين مطلب را مصرع اول بيت 10 نيز . . . بالصراحه تأييد مىكند . . . [ ! ] : ( حافظ صحت كلمات و اصالت غزلها ( الف تا پايان ز ) تحقيق از مسعود فرزاد . چاپ اول ، ص 595 ) .
. - بايد گفت كه در مورد واژهء مورد نظر ، منابع فرزاد « همه جديد » بوده ، و در اين خصوص ، مأخذى كه خطى و قديمى باشد در دسترس نداشته است ، امّا در حال حاضر ، كهن‌ترين نسخهء خطى سال 805 هجرى كه سيزده سال پس از درگذشت حافظ نوشته شده است :
« عيدست و موسم گل » - در سال 1367 هجرى شمسى ، به اهتمام جناب دكتر همايون‌فرخ به طبع رسيده است و موجود مىباشد . بنابراين اظهار نظر استاد فرزاد ، نظير « اجتهاد » در مقابل « نص » است ، ( ح ) .
د - حافظ صحت كلمات و . . . الف تا پايان ز : چنين ضبط است :
( بيت سوم )
فرصت شمار صحبت و بشنو به گوش هوش / * از فيض جام و قصهء . . . »
. ( بيت ششم :
مى خور به شعر بنده كه ذوق دگر . . . »
) - . بيت هشتم :
ز آنجا كه پرده‌پوشى خلق كريم . . .
- . [ بعد از مقطع غزل هم اين بيت آمده است ] :
اى دل جناب عشق بلندست ؛ همتى : / * نيكو شنو حديث و ، تو ، اين قصّه گوش دار .
( نسخه 805 : مصراع دوم بيت پنجم
« يا رب ز چشم زخم بدانش »
، بدان ، جمع بد ، حسودان ) .
. - ( بيت هشتم ) :
ز آنجا كه پرده‌پوشى لطف عميم تست .
« نسخهء مورخ 805 هجرى » . - . ( مصرع دوم بيت سوم : « جام ، قصهء » ) . بعض نسخ .