ديوان حافظ ناشنيده پند ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٤٥١

184

در كون و مكان ، عاقل و هشيار نماندست * با جاذبهء نرگس مستى كه تو دارى

ناز تو نياز آرد و پايان نپذيرد * اين شيوهء پيوست و گسستى كه تو دارى

گر « بار امانت » كُشدم ؛ هيچ غمم نيست * من دانم و پيمان الستى كه تو دارى .

سيد هادى حائرى ( كورش ) .

: - ب - ( ايضا : بيت سوم - بار امانت ) : « إِنَّا عَرَضْنَا الْأَمانَةَ عَلَى السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ الْجِبالِ فَأَبَيْنَ أَنْ يَحْمِلْنَها وَ أَشْفَقْنَ مِنْها وَ حَمَلَهَا الْإِنْسانُ » ( از : « سورة الاحزاب » ، سورهء 33 ؛ آيهء 72 : قرآن مجيد ، به خط و ترجمهء حاج شيخ عباس مصباح‌زاده - از انتشارات اقبال - ص 895 ) :

« همانا ما عرضه فرموديم ( اين ) « امانت » را بر آسمانها و زمين و كوهها ، پس قبول نكردند و آنها از حمل آن ، سرباززدند و ترسيدند و « انسان » آن را به دوش گرفت . » .

: - ج - [ چيست اين « بار امانت » ؟ ] « . . . موجودات مجرّد ملكوتى ، با من دوستانه رفتار كردند ، زيرا آنها دريافته بودند كه « آدميزاد » طرفه معجونى است و همه‌اش از آب‌وگل عالم ملك نيست بهرهء ملكوتى هم دارد . آسمان و اهل آسمان ( فرشتگان ) « بار امانت » يعنى « عشق و معرفت عاشقانه » را نكشيدند [ از اين نظر كه ] فرشته اهل عبادت و اطاعت است ، نه مانند « انسان » اهل « عشق و عصيان » ؛ انسانى كه از سرمستى همان عشق كهن و « بادهء عهد الست » ، نامزد حمل اين امانت شد . - « ديوانه » [ در مصرع دوم بيت سوم حافظ ] ترجمهء « جهول » يا « ظلوم و جهول » [ . . . وَ حَمَلَهَا الْإِنْسانُ إِنَّهُ كانَ ظَلُوماً جَهُولًا . ] در آيهء يادشده قرآن است . » استاد بهاء الدين خرمشاهى : كتاب « حافظنامه » بخش دوم ، چاپ دوم : آبان