ديوان حافظ ناشنيده پند ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٥٣
102
اين مصراع از سعدى است كه حافظ تضمين فرموده است .
حافظ ق . غ : « چون گوهر اشك ، غرق خون باد » ! .
الف - حافظ قزوينى و غنى :
« هر دل كه ز عشقِ تست خالى »
. ب - ديوان حافظ ، نسخهء 805 هجرى [ خطى ] كهن‌ترين نسخه ( چاپ 1367 ه . ش . ) . . . همين مصراعى است كه در متن غزل نقل شد .
ج - ديوان حافظ به خط مير عماد - چاپ 1369 ه . ش . تهران - همچنين « حافظ خانلرى » ، نيز « حافظ اديب برومند »
« هركس كه نباشدش سرِ هجر »
. [ مير عماد : نباشدت ] .
د - « . . . اساسا « وصل » و « هجر » از توابع عشق است و اگر « دلى از عشق خالى » باشد در « حلقهء وصل » بودن يا نبودن مناسبت پيدا نمىكند . . .
[ اگر ] طاقت هجران . . . نيست از حلقهء وصل معشوق . . . بايد بيرون باشد . . .
چون لازمهء هر توفيقى ، تحمل رنج است . استاد اديب برومند ( غزليات حافظ - انتشاراتى پاژنگ - تهران ) ص 241 .
بعد از اين بيت ، در حافظ قزوينى - غنى ؛ غزلى آورده‌اند كه عينا همان پنج بيت را بار ديگر در صفحهء 364 ديوان حافظ قزوينى ، نقل و تكرار كرده‌اند ؟ ! : « خسرو اگوى فلك در خم چوگان تو باد . . . ! » كه ما آن را در قسمت قطعات همين ديوان آورده‌ايم .