دروس في علم الأصول ( الحلقة الأولى ) ( قواعد كلى استنباط ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٠

ويژگيهاى شهيد صدر در ديگر علوم

استاد شهيد كتاب فلسفتنا را در مقايسهء ميان فلسفه‌هاى مادى قديم و جديد ، به ويژه فلسفهء ديالكتيك ، تأليف كردند . وى نظريهء شناخت را كه در اين كتاب ارائه دادند ، بعدا در كتاب « الاسس المنطقية للاستقراء » از آن عدول كردند . در اواخر عمر خويش شروع به تأليف كتاب فلسفى عميقى كردند كه مشتمل بر آراى فلاسفهء قديم و جديد و مقايسهء آنها و بحثى در تحليل ذهن بشرى بود ، ولى موفق به اتمام آن نشدند و از آن مقدار نوشته شده نيز اطلاعى در دست نيست . شايد اين اثر نيز نظير برخى ديگر از آثار علمى ايشان از طرف حكومت بعثى مصادره شده باشد .

* * * شهيد صدر در ضمن بحث اصولى از اخباريون و رأى آنها در مقدار حجيت براهين عقلى ، وارد بحث از منطق ارسطوئى و نقد آن شدند كه بعدا اين بحث تكميل و با اضافات به صورت مستقل تحت عنوان « الاسس المنطقية للاستقراء » چاپ شد . در اين كتاب ثابت كردند بعض معلومات بشرى ، از قبيل محسوسات ظاهرى ، متواترات ، تجربيات و حدسيات ، از بديهيّات نيستند و معلوم بودن آنها براساس حساب احتمالات است .

* * * استاد شهيد در ضمن بحث اصولى از حسن و قبح عقلى ، متعرض بحث اخلاقى جديدى شدند كه درخور توجه است .

* * * استاد شهيد در اواخر عمر خويش بحث تفسير موضوعى قرآن را شروع كردند كه عموم مردم و از جمله طلاب در آن شركت داشتند . با اينكه سطح مطالب متناسب با حضور عمومى مردم بود ، ولى از عمق و تحليل دقيقى برخوردار بود كه تحسين همگان را برمىانگيخت .

* * *