غاية السؤول في شرح كفاية الأصول ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٩٧
[ ( السادس ) وضع مركبات ]
السادس
[ ( السادس ) وضع مركبات ]
[ ( السادس ) وضع مركبات ]
همانطور كه قبلا بيان كرديم وضع در يك تقسيمبندى به شخصى و نوعى تقسيم مىشود .
وضع شخصى : وضعى كه هيئت و ماده مشخصى دارد مثل اعلام شخصيه
وضع نوعى : وضعى است كه در آن يا از نظر ماده و يا از نظر ماده و يا از نظر هر دو صرفنظر شده و همانطور كه از عبارت پيدا است به 3 قسم تقسيم مىشود :
الف ) وضعى كه در آن واضع ، هم از لحاظ ماده و هم از لحاظ هيئت صرفنظر كرده و چيز مشخصى براى هيئت و ماده قرار نداده اين نوع وضع بلاخلاف نوعى است .
ب ) وضعى كه در آن واضع ، فقط هيئت مشخصى را در نظر گرفته است مثلا واضع هيئت خاصى مثل فعل را در نظر مىگيرد و به شما اجازه مىدهد در اين هيئت از هر مادهاى كه خواستيد استفاده كنيد .
ب ) وضعى كه در آن واضع فقط ماده مشخصى را در نظر گرفته است مثلا واضع ماده ( ن - ص - ر ) را در نظر گرفته و به شما اجازه مىدهد اين ماده را در هر هيئت و شكلى كه خواستيد استفاده نمائيد .
در مورد اين دو قسم اخير اختلاف است كه وضع نوعى دارند يا شخصى
طبق مقدمه فوق : مفردات داراى وضع هستند و وضع در آنها شخصى است مثلا واضع ماده ( ض - ر - ب ) را كه داراى موادى مشخص و معين هست را براى ضرب وضع مىكند . اين مورد چون ماده و هيئت مشخصى دارد وضعاش شخصى است اما وضع در مركبات به صورت نوعى است مثل زيد قائم ، ضرب عمر و بكرا .