ديدگاه هاى نو در حقوق كيفرى اسلام ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٨٥
1 - ملاك تعيين ديه
دارند ، يا بعضى از آنها اصالت دارد و يا هيچ‌كدام از آنها اصالت ندارد و بر فرض آنكه هيچ‌كدام اصالت نداشته باشد ملاك ، قيمت كداميك از آنها است ؟ با بررسيهاى دقيقى كه از روايات و كلمات اهل بيت اطهار سلام اللَّه عليهم اجمعين بدست مىآيد اين است كه غير از شتر ، انواع پنج‌گانه ديگر به عنوان قيمت شتر تعيين شده است . پس لازم است اگر يكى از اين انواع تعيين مىگردد با قيمت شتر در ارزش برابر باشند و اينكه دويست گاو يا هزار گوسفند و هزار دينار تعيين شده است ، به اين لحاظ بوده است كه از نظر ارزش در آن زمان مساوى با يكصد شتر بوده‌اند و اگر اين برابرى وجود نداشته باشد ، نبايد كميتى را كه براى آنها در نظر گرفته مىشود كافى دانست و نظر ما درباره شتر اين است كه خود شتر نيز موضوعيت ندارد و آنچه موضوعيت دارد قيمت آن است ، در صورتى كه بتواند خسارات ناشى از جرم را جبران نمايد . بنابراين ، در اين مقاله دو مطلب مورد بحث قرار مىگيرد :
اول - از انواع ششگانه ديات آنچه موضوعيت دارد قيمت شتر است ، و ساير انواع ديات به عنوان قيمت تعيين مىشوند . بنابراين قيمت خود آنها در صورت برابر نبودن آن با شتر وجهه شرعى ندارد .
دوم - قيمت شتر اگر كافى براى جبران خسارتهاى ناشى از جرم نباشد ، بايد دادگاه ، اضافه بر آن ، به پرداخت ساير خسارتها حكم مقتضى را صادر نمايد .
1 - ملاك تعيين ديه
1 - ملاك تعيين ديه
از روايات وارده استفاده مىشود اولين چيزى كه به عنوان ديه مطرح گرديد ، بوسيله جناب عبد المطلب يكصد شتر بوده است . كه در اينجا چند روايت ذكر مىگردد :
1 - 1 - پيامبر اكرم ( ص ) به حضرت على ( ع ) فرمودند :
« يا على ان عبد المطلب سنّ فى الجاهليّة خمس سنن اجراها اللَّه له فى الاسلام الى ان قال و سنّ فى القتل مائة من الابل فاجرى اللَّه ذلك فى الاسلام . » « 1 »
يعنى عبد المطلب در جاهليت پنج سنت را بوجود آورد - تا اينكه فرمود : در قتل ، يكصد شتر قرار داد و خدا در اسلام آن را امضاء فرمود .
2 - 1 - در روايتى ديگر آمده است كه امام باقر ( ع ) يا صادق ( ع ) فرمودند :
( 1 ) - شيخ حرّ عاملى : وسائل الشيعة ، ج 19 ، ص 145 ، حديث 14 - الفقيه ، ج 4 / 264 .