أوصاف الأشراف ( فارسى ) — الصفحة ٥٦

فصل چهارم ( در رجاء )

بسيار باشد مانند خوف ، چه رجا باعث باشد بر ترقّى درجات كمال و بر سرعت سير در طريق وصول به مطلوب : « يرجون تجارة لن تبور ليوفّيهم اجورهم و يزيدهم من فضله . » 35 : 29 - 30

و نيز رجا مقتضى حسن ظن باشد به مغفرت و عفو بارى سبحانه و تعالى و ثقت به رحمت او : « أولئك يرجون رحمة اللّه » 2 : 218

، و در حصول به مطلوب

به موجب آن توقع فرموده است : « أنا عند ظنّ عبدى بى . »

و عدم رجا در اين مقام باعث يأس و قنوط باشد : « انّه لا ييأس من روح اللّه الا القوم الكافرون » 12 : 87

و ابليس به سبب اين يأس ، هدف لعنت ابدى شد :

« لا تقنطوا من رحمة اللّه » 39 : 53 .

اّما چون سالك به مرتبهء معرفت رسد رجاء او منتفى شود به سبب آنكه داند كه هر چه بايسته است ساخته

است ، و آنچه نساخته است نبايسته است .

و با اين تصور اگر رجا باقى باشد عايد با جهل باشد به تمامى آنچه در بايست و در نبايست باشد ، يا با شكايت از مسبب الاسباب جهت حرمان از مطلوب .

و از فصل گذشته و اين فصل معلوم شود كه ما دام كه سالك در سلوك باشد از خوف و رجا خالى نباشد : « يدعون ربّهم خوفا و طمعا » 32 : 16

، چه از استماع آيات وعد و وعيد ، و تفرّس دلايل نقصان و كمال ، و توقع وقوع هر يكى بدل از يكديگر ، و تصّور آنكه انتهاء

( 1 ) فاطر - 29 .

( 2 ) - بقره - 218 .

( 3 ) - ن و گ : مطلوب او به موجب توقع فرموده است .

( 4 ) - بحار الانوار 67 - 385 .

( 5 ) - يوسف - 87 .

( 6 ) - زمر - 53

( 7 ) - ن : ساخته‌اند .

( 8 ) - سجده - 16 .