حج گزارى ايرانيان به روايت اسناد عثمانى و قاجارى ( فارسى ) — الصفحة ٣٧٢
2 . ممانعت حجاج از معاودت از راه جبل و لزوم مؤاخذه متجاسرين و اختلاف فتاوى علما
و واقعاً اصل صلاح و عين مصلحت همين بود كه جواب نداديد .
جناب اجلّ مشاورالملك هم چون شفاهاً و تلگرافاً و تحريراً از بندگان حضرت اعظم صدارت - روحى فداه - و حضرات اجلّ عالى صريحاً امر و حكم منع راه را مىدانستند .
با آنكه مبلغ كلى را به ايشان مىدادند ، قبول ننموده و صريحاً گفتند باز نمىشود .
امسال كه تا حال باز نشده و حجّاج هم متفرق شده ، هر دسته از راهى رفتند و خوب باعث ادب و سياست اعراب و حمله‌داران شد .
چنانچه حضور مبارك بندگان حضرت اعظم صدارت - روحى فداه - عرض شده ، نوعى بشود كه از آن طرف ، يعنى از مكّه معظّمه به نجف اشرف هم قدغن و منع شديد [ و ] اكيد بشود ؛ آن وقت حضرات اعراب و حمله‌داران ، ادب كامل شده ، شروط و عهود محكمه مىنمايند و كفيل و ضامن معتبر مىدهند [ و ] بندگان خداوند ، راحت و آسوده و دعاگو مىشوند .
زياده جسارت است .
ايام دولت مستدام باد .
نظام العلماء .
GHI 1317 - k 6 - p 9 - 21
[ سند هجدهم ]
به جهت رفع تعديات و ناحسابىها كه هر ساله در راه جبل ، از اعراب و حمله دار و غيره بر حجّاج بيت‌الله الحرام وارد ميامد ، منع شرعى و قدغن و حكم دولتى شد كه احدى از ايرانيان از راه جبل مشرف نشوند و كسى نرفت .
و از مكّه معظّمه ، جناب نظام العلماء و امام جمعه تبريز و محترمين حجاج به حضور حجت‌الاسلام فاضل شرابيانى - سلّمه الله - تلگرافاً استيذان نمودند ، [ اما ] ايشان جوابى ندادند .