حج گزارى ايرانيان به روايت اسناد عثمانى و قاجارى ( فارسى ) — الصفحة ٣٦٥

2 . ممانعت حجاج از معاودت از راه جبل و لزوم مؤاخذه متجاسرين و اختلاف فتاوى علما

در صورتى كه مثل پارسال وكيل امير جبل در مكّه معظّمه تعهد نمايد و التزام بسپارند كه حجّاج را در مدت معين بدون زحمت و خسارت به نجف اشرف برساند و از آنها رضانامه تحصيل نمايد ، چنان كه پارسال همينطور رفتار كرد و جناب مستطاب آقاى حاجى نظام‌العلماء - سلّمه الله تعالى - و جمع كثيرى هم با حمل جبل عازم شدند و رضامندى هم داشتند ، ديگر چرا بايد قدغن اكيد نمود كه كسى از آن راه نرود ؟ !

خوب است قرار و مدار اين‌كار را به عهده بنده واگذارند كه هرطور مقتضى ديد ، قرار آن را بگذارد .

چطور مىشود كه بنده دم دروازه نشسته باشم و ترتيبات اين قبيل كارها را ندانم ؟ !

مقصود ، استراحت حجّاج و زوّار است ، نه اذيّت آنها ؛ اگر كسى هم چيزى در اين باب نوشته ، يقين است كه از راه غرض است .

[ امضا : ] « محمود الطباطبائى »

[ حاشيه فراز : ] « جناب اشرف صدر اعظم ! راه جبل ، بلى ، درست است ، اما از يكصد نفر ، ده نفر خلاص نمىشوند . اين فقره را منوط و موقوف به آقايان علماء عتبات بكنيد . آنها بصير و خبيرترند . اگر صلاح ديدند ، چه عيب دارد ؟ ! والّا موقوف داشته و از راه دِير و ساير جاها بروند » .

[ امضا ] .

[ حاشيه چپ فراز صفحه چپ : ] « حج اكبر 27 شهر رمضان 2712 ع » .

GHI 1317 - k 6 - p 9 - 18

[ سند سيزدهم ]

هو

قربانت شوم !

از اول ورود بغداد الى حال ، فدوى به توسط مأمورين كارپردازى در كاظمين و كربلاى معلى و نجف اشرف به تمام اهالى و زوّار اطلاع و اعلان نمود كه امسال راه جبل