مباحث في علوم القرآن ( پژوهشهائى درباره قرآن و وحى ) ( فارسى ) — الصفحة ١٠٨
فصل اول كيفيت و مراحل جمع‌آورى و نگارش قرآن
نقل مىكند كه : « در روز جنگ بئر معونه ، هفتاد نفر از حافظان قرآن كشته شدند و در حال حيات پيامبر نيز همين تعداد كشته شده بودند
1
» . البته اگر به ظاهر رواياتى كه « بخارى » در صحيح خود آورده اكتفا كنيم بايد بگوئيم تعداد حافظان قرآن در عهد پيامبر بيش از هفت نفر نبوده است . در صحيح بخارى نامهاى اين هفت نفر بطور مرتب در يك روايت نيامده بلكه اين نامها از سه روايت مختلف بدست مىآيد آن هم با حذف نامهاى مكرر
2
. بلا شر
BlachErE
خاورشناس معروف به همين نقل بخارى اكتفا مىكند و نظر ميدهد كه حديث نبوى ، بيش از هفت حافظ براى قرآن نمىشناسد
3
. ولى بلاشر اطلاع پيدا نكرده كه علماى اسلامى اين انحصار را قبول نكرده و اين روايات را به شكل مقبول و درستى تأويل كرده‌اند . « الماوردى »
4
ميگويد : « با توجه به اينكه اصحاب در سرزمينهاى مختلف پراكنده شده بودند ، چگونه ممكن است بر اين مطلب احاطه پيدا كنيم كه قرآن را غير از چهار شخص
5
، كس ديگرى بطور كامل حفظ نكرده بود . اگر همچنين باشد ، اقلا صدها نفر از اصحاب بودند كه هر كدام بخش يا بخشهائى از قرآن را از حفظ داشتند . استاد من ميگفت :
امام عبد اللّه القاسم بن سلام
6
اسامى قاريان اصحاب را در اول كتاب « القراءات » برشمرده و در اين شمارش اسامى زيادى را آورده است
7
» . سيوطى در « الاتقان » نامهاى بعضى از قاريان را كه در كتاب « القراءات » منسوب به ابو عبيد آمده ، بر مىشمرد و از نقل وى بر مىآيد كه ابو عبيد اين اشخاص را از مهاجرين قارى دانسته : خلفاى اربعه ، طلحه ، سعد ، ابن مسعود ، حذيفه ، سالم ، ابو هريره ، عبد اللّه بن السائب ، عبد اللّه بن عباس - عبد اللّه بن - عمرو بن العاص ، عبد اللّه بن عمر ، عبد اللّه بن زبير ، عايشه ، حفصه و ام سلمه .
و همچنين از انصار اين اشخاص را از قاريان ذكر كرده است : عبادة بن الصامت ، معاذ ( كه كنيه‌اش ابو حليمه بوده است ) مجمع بن جاريه ، فضالة بن عبيد و مسلمة بن مخلد . و سپس ابو عبيد تصريح كرده كه پاره‌اى از اين افراد در حال