تحفة الزائر — الصفحة ٢٧٤

فصل اوّل : در فضيلت حاير و كربلا و بيان حدّ حاير است

صحن و عمارات متّصله به روضه مقدّسه - از مسجدين و غير آنها - همه داخل خواهد بود .

و بعضى گفته‌اند كه : اصل ضريح است .

و بعضى گفته‌اند : ضريح است با عمارات متّصله به آن .

و ظاهر كلام اكثر علما و مشهور ميان سكنه آن ديار ، آن معنى اوّل است .

و از بعضى معمّرين افاضل از سكنه آن اماكن مقدّسه مسموع شد ، كه صحن شريف از پيش رو و جانب راست و جانب چپ مضبوط است و تغيير نداده‌اند ؛ امّا از طرف پشت سر تغيير داده‌اند ، و قدر اصل و زيادتى معلوم نيست .

و دور نيست كه آنچه از صحن گود است داخل حاير باشد ، و آنچه بلند است داخل نباشد ؛ چنانچه ابن ادريس - عليه الرحمه - در سرائر گفته است كه اين مكان را حاير مىگويند براى آنكه در لغت عرب ، حاير مكان پست را مىگويند ، زيرا كه آب در آن حيران و ساكن مىگردد « 1 » .

و شيخ شهيد و جمع ديگر گفته‌اند كه : براى اين مسمّى به حاير گرديده است كه در زمان متوكل - عليه اللّعنه - كه به امر او آب بستند كه اثر ضريح را منطمس سازند ، به اعجاز آن حضرت آب بر دور حاير بلند شد و داخل حاير نشد « 2 » .

و بنابراين احتمال اخير ، مسجد بزرگ داخل حاير نخواهد بود ، با آنچه محاذى آن است از يمين و يسار ، و آنچه عقب آن است از صحن .

و در دخول حجره‌هاى صحن در حاير ، بنا بر احتمال اوّل و اخير خالى از اشكالى نيست .

و بنابر اقوالى كه مذكور شد ، طريق احتياط در قصر و اتمام صلاة در اين موضع بر ناقد بصير ظاهر مىشود .

( 1 ) - سرائر : 1 / 342 . ( 2 ) - ذكرى الشيعه : 4 / 291 .