رسالهء سه اصل ( فارسى ) — الصفحة ٣٧

[ باب چهارم ] فصل اول در بيان نتيجه اعراض از معرفت نفس و علم معاد

بينا و شنوا مىداند ، و در روز قيامت كه روز حقايقست و عاريتها مرتفع مىگردد ، و چشمى به جهت ديدن آخرت كسب نكرده ، گمانش آنكه او را چشمى بوده كه كورش كرده‌اند . پس مىگويد كه خدايا " لِمَ حَشَرْتَنِي أَعْمى وَ قَدْ كُنْتُ بَصِيراً " ، و ندانسته كه او را هرگز چشمى نبوده جز چشم عاريتى ، و چشم عاريت به كار آخرت نمىآيد .

برو به فروش اين چشمى كه دارى * كه در ديدن ندارد استوارى

يكى چشمى دگر بى غش و بى عيب * بدست آور براى ديدن غيب

و همچنين گوش دنيا كه خر و گاو و همه جانوران را هست به كار شنيدن روز عقبى نمىآيد .

گوش خر به فروش و ديگر گوش خر * كين سخنها را نيابد گوش خر

( 61 ) " لَهُمْ أَعْيُنٌ لا يُبْصِرُونَ بِها وَ لَهُمْ آذانٌ لا يَسْمَعُونَ بِها " .

همچنانكه روشنى اين عالم عاريتى است و سببش ذاتى نيست بلكه اتفاقيست ، زيرا كه از نور آفتاب و ماه و ستارگان و چراغها حاصل مىشود ، و اينها در آن روز مطموس و مكور و بىنور و مكدرند ، كه " إِذَا الشَّمْسُ كُوِّرَتْ ، وَ إِذَا النُّجُومُ انْكَدَرَتْ " ، بدين قياس