رسالهء سه اصل ( فارسى ) — الصفحة ٢٦

[ باب اول ] فصل اول در بيان اصل اول

كدورت ناك و در معرض زوال و فسادست . و چون دل منور بنور روح گشت ، همگى مبدل مىگردد بخير و احسان ، حتى زمين بدن كه آن نيز مبدل مىگردد به زمين نورانى كه لايق دخول بهشتست ، بل جزئى از اجزاء زمين بهشت مىگردد ، كه " وَ أَشْرَقَتِ الْأَرْضُ بِنُورِ رَبِّها " ، " يَوْمَ تُبَدَّلُ الْأَرْضُ غَيْرَ الْأَرْضِ " در خانه بكدخداى ماند همه چيز ، اين آن مقامست كه :

" و إذا الحبيب أتى بذنب واحد " * " جاءت محاسنه بالف شفيع "

" فى وجهه شافع يمحو إساءته " * " من القلوب و ياتى بالمعاذير "

( 45 ) و اكثر علما و جمهور فلاسفه چنان تصور كرده‌اند كه جوهر آدمى در تمام يكيست بى تفاوت ، و اين نزد ارباب بصيرت صحيح نيست . اى بسا آدميان كه بنفس حيوانى زنده‌اند و هنوز بمقام دل نرسيده‌اند ، چه جاى مقام روح و ما فوق آن . از اسفل سافلين تا اعلى عليين درجات و مقامات افراد بشر مىباشد ، " لَهُمْ دَرَجاتٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ " و اين درجات بعضى را بالقوه و بعضى را بالفعل مىباشد ، و در بعضى مطوى و در بعضى منشور بود . كس باشد كه