رسالة الولاية ( سر سلوك ) ( فارسى ) — الصفحة ٥٥
معانى ولايت در نگاه بزرگان عرفان شرح :
ب ) فناى عبد در حق .
ج ) قرب .
د ) تمكين كه نهايت مقام قرب و لقاء يا بقاء بعد از فناء مىباشد .
مظاهر ولىّ سه نوعاند ولى غير نبى مثل اولياء اللّه در امت مرحومه و نبى غير رسول مانند انبياء بنى اسرائيل و سوم نبىّ رسول مانند حضرت ابراهيم و . . . لذا در اينجا خالى از لطف نيست كه مقامات انبياء و اولياء را به شرح ذيل ذكر نمائيم :
1 . محدّث كسى است كه به او خبر رسد و الهام مىگيرد .
2 . نبىّ كسى است كه به او خبر مىرسد و الهام مىگيرد و مأمور است به رساندن و ممكن است صاحب كتاب نباشد .
3 . رسول خبر مىگيرد و بايد برساند و صاحب كتاب هم هست .
4 . اولو العزم ( عزم - جزم در امر - پافشارى ) تكليفى سنگينتر از رسول دارند كه اماماند .
5 . مقام ختم : كه عصاره همهء اينهاست . » « 1 »
* و عارف كامل عز الدين محمود ، در شرح تائيه ابن فارض گفته است : « النبوة بمعنى الانباء و النّبى هو المنبئ عن ذات اللّه و صفاته و اسمائه و احكام مراداته ، و الانباء الحقيقى الذاتى الاولى ليس الا للروح الاعظم الذى بعثه اللّه الى النفس الكلية اولا ثم الى النفوس الجزئيه ثانيا . لينبئهم بلسانه العقلى عن الذات الاحديه او الصفات الازليه و الاسماء الالهيّه و الاحكام القديمه و لا مرادات الحسّية » كه به تعبير يكى از اولياء الهى و حكماء ربانى و عرفاء نورانى :
حرف اول از نبوت حرف نون * قلب نون واو آمده اى ذو فنون
حرف اول از ولايت حرف واو * قلب واو آمد الف اى كنجكاو
( 1 ) . حسنزاده آملى ، حسن ، ممدّ الهمم در شرح فصوص الحكم ، ص 93 .