رسالة الولاية ( سر سلوك ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٧٥

ناز و نياز

يعنى انسان عين « نياز » و خدا « عين بىنيازى » است و اين فقر محض تجلى و ظهور آن غنى مطلق است و از باب وَ إِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا عِنْدَنا خَزائِنُهُ وَ ما نُنَزِّلُهُ إِلَّا بِقَدَرٍ مَعْلُومٍ « 1 » انسان از شهادت به غيب وصل است و از غيب به شهادت ظاهر گشت و سوخته هجرانش مىتواند از شراب تجلياتش با شهود ملكوت مظاهرش بهره‌مند گردد و از جمله آن نوشيدن شراب پاك و پاك‌كننده معرفت نفس به روش معرفت حضورى و شهودى نفس است كه :

ما در پياله عكس رخ يار ديده‌ايم * اى بىخبر ز لذت شرب مدام ما

يعنى با بصيرت به درون و بازگشت به ذات خويش مىيابد كه آيت و آينه‌اى بيش نيست و هرچه هست آينه‌دارى از اسماء حسناى الهى است و در جام جانش جز شراب شهود حضرت حق نريخته‌اند كه آيه وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يَحُولُ بَيْنَ الْمَرْءِ وَ قَلْبِهِ « 2 » از آن حكايت مىنمايد پس انسان با فقرشناسى وجودى و نيازشناسى ذاتى خويشتن به خزائن الهى راه يافته و با رفع حجب ظلمانى و نورانى لايق ديدار با حق سبحانه خواهد شد كه أَ وَ لَمْ يَكْفِ بِرَبِّكَ أَنَّهُ عَلى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدٌ « 3 » و اين معرفت شهودى نفس هرگاه با مراقبت صغرى و كبرى نفس از انجام فرائض و ترك محرمات و حضور تام عند ا . . . داشتن و جز جمال يار نديدن گره خورد شهد شهود ربّ چشيده خواهد شد كه :

عكس رخ تو ، چو در آينه جام افتاد * عارف از پرتو مى ، در طمع خام افتاد

حسن روى تو به يك جلوه كه در آينه كرد * اين همه نقش ، در آينه اوهام افتاد

اين همه عكس مى و نقش مخالف كه نمود * يك فروغ رخ ساقى است كه در جام افتاد

جلوه‌اى كرد رخش روز ازل زير نقاب * عكسى از پرتو آن ، بر رخ افهام افتاد . « 4 »

( 1 ) . حجر ، 21 . ( 2 ) . انفال ، 24 . ( 3 ) . فصلت ، 53 . ( 4 ) . حافظ ، همان ، غزل 224 .