رسالة الولاية ( سر سلوك ) ( فارسى ) — الصفحة ١٩٦

فرازى از حديث نورانيت

نبىّ مرسل است شامل است و انما قال وقت و لم يقل مقام للفرق بين مرتبة الرسالة و مرتبة الولاية لان دعوى الرساله لا يلائم دعوى المقام هناك و انا يلائم الدعوى الوقتيه » « 1 » ، مقام « شهود » دائم است بخلاف وقت ، فرق ميان وقت و مقام نظير فرق ميان حال و ملكه است » « 2 » « 3 » . و مولانا نيز در تبيين حقيقت محمّدى صلّى اللّه عليه و آله و وجود لاهوتى و ناسوتى او اشعار بسيار عميق و دقيقى دارد كه به برخى به صورت گزينشى اشاره خواهيم كرد :

من به صورت گر ز آدم زاده‌ام * پس به معنا جدّجدّ افتاده‌ام

احمد ار پر بگشايد آن پر جليل * تا ابد مدهوش ماند جبرئيل

چون گذشت از سدره و از مرصدش * از مقام جبرئيل و از حدش

گفت جبريلا بپر اندر پيم * گفت رو ، رو من حريف تو نيم

باز گفت او را بيا اى پرده‌سوز * من به اوج خود نرفتم هنوز

گفت بيرون زين حدّ اى خوش فرمن * گر زنم پرّى بسوزد پر من

بعد مولوى مىگويد :

جبرئيلا گر شريفى ور عزيز * تو نه‌اى پروانه آن شمع نيز

شمع چون دعوت كند وقت فروز * جان پروانه بپرهيزد ز سوز

آفتاب از ذرّه كى مدهوش شد * شمع از پروانه كى بيهوش شد

و مولانا درصدد بيان منزلت پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله است كه « حقيقت لاهوتى » پيامبر يا حقيقت محمّديه صلّى اللّه عليه و آله در جايگاهى است كه جبرئيل نيز رشحه‌اى و رقيقه از آن حقيقت و بحر ناپيدا كرانه است و به اذن او عروج و نزول دارد و جبرئيل نيز مقامى بس فروتر از مقامات پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و امامان عليهم السّلام داشته و در مقام نزول تحت اراده

( 1 ) . اسفار ، ج 3 ، ص 62 ، ط . اول . ( 2 ) . همان ، ج 1 ، ص 82 ، ط . اول . ( 3 ) . حسن‌زاده آملى ، حسن ، هزار و يك نكته ، ج 2 ، ص 773 ، نكتهء 940 ، چ اول ، مركز نشر فرهنگى رجاء ، تهران ، 1364 ش .