رسالة الولاية ( سر سلوك ) ( فارسى ) — الصفحة ١٢٨

« مراتب ولايت »

و ظهور و تنزل ، معروض قيود و اضافات و حدود گرديده است . ولايت انبياء و اولياء از اجزاء و فروع و شعب ولايت مطلقه و نبوّت آنها از جزئيات نبوت مطلقه است .

ولايت از آن جهت ولايت عامه است كه شامل جميع اهل ايمان مىشود ، و هركه ايمان آورده باشد و عمل صالح از او سر بزند و بمقتضاى : اللَّهُ وَلِيُّ الَّذِينَ آمَنُوا يُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ مصداق مفهوم كلى ولايت است .

مرتبهء اعلاى ايمان ، به كشف صحيح و شهود مطابق با واقع ، مصداق پيدا مىكند ، مرتبهء اوسط ايمان ، حظّ اهل برهان و نظر از حكماى الهى است ، مرتبهء ادناى آن ، ايمانى است كه از تقليد از اهل يقين حاصل مىگردد مثل ايمان عوام النّاس .

ولايت خاصه ، اختصاص به اهل سلوك و شهود دارد كه به اعتبار فناى آنها در حقّ و بقاى به وجود حقّ مطلق بحسب علم و شهود و حال ( سالك ، به اعتبار فناء در حق به حسب ذات و صفت و فعل واحد كه از آن تعبير به محق و طمس و محو كه عبارة اخراى توحيد ذاتى و صفاتى و فعلى و اثرى است ) به اين مقام مىرسد . « 1 » . . . سالك ، قبل از اتصاف به مقام ولايت و فناء در احديت وجود و بقاء به موجود مطلق ، و اضمحلال جهات امكانى و خلقى ، مبدأ افعال و صفات خود است . ولى بعد از خلع لباس امكانى ، و تعيّنات خلقى و رفض حدود مانع از شهود حقائق ، و جهات مزاحم با شهود حقّ و ربّ مطلق ، حق تعالى مبدأ افعال اوست و از نهايت قرب به حقّ و اتحاد با سلطان وجود افعال او به حق هستند مىگردد . حدودى كه مانع از استناد افعال او به حق باشد در مقام فناء در توحيد برداشته مىشود و حق در او متجلّى مىگردد . يعنى شمول تجلّى خاص حق واقع مىگردد و انعدام وجود مجازى او منشأ رفع نقايص او مىشود . به همين ملاحظات ، حضرت ولايتمدار على عليه السّلام فرموده است : « ما قلعت باب

( 1 ) . ر . ك : شرح مقدمه قيصرى ، ص 866 - 867 ، سيد جلال الدين آشتيانى .