منطق و مباحث الفاظ ( مجموعه متون و مقالات تحقيقى ) — الصفحة ٤٦٧
16 اصطلاح « مشكك » در آثار ارسطو و فلسفهء اسلامى و آثار ابن ميمون
اصطلاح « مشكّك » در آثار ارسطو و فلسفهء اسلامى و آثار ابن ميمون در متنهاى فلسفى اسلامى ، و به پيروى از آنها در متنهاى فلسفى عبرى در باز گفت سخن ارسطو دربارهء تمايز ميان واژه‌هاى مشترك ( « 1 »
equivocal , omonuma )
و متواطى
( Univcal sunonuma )
« 2 »
معمولا از طبقهء ديگرى از واژه‌ها سخن به ميان آمده است كه در ميان اين دو قرار دارد . اين دسته از واژه‌ها « مشكك » يا « مشككه »
) ambiguous amphibolous (
خوانده شده است . تا كنون توضيح كافى دربارهء خاستگاه و سرچشمهء اين نوع واژه‌ها ارائه نشده است . در تازه‌ترين و مهمترين بررسئى كه در اين باره انجام شده دشوارى خواستگاه آنها همچنان ناگشوده بر جاى گذاشته شده است « 3 »
.
هدف اين بررسى گشودن اين دشوارى و نيز شرح بحثهاى گوناگونى است كه در فلسفهء اسلامى ، از جمله در آثار فارابى ، ابن سينا ، غزالى ، ابن رشد و ابن ميمون دربارهء واژه‌هاى مشكك مىيابيم .
كليد گشودن اين دشوارى را مىتوان در رسالهء طوبيقا
) Topico (
ى ارسطو و شرح اسكندر افروديسى بر آن يافت . ارسطو در يكى از بندهاى كتاب طوبيقا
( 1 ) واژه‌هاى لاتينى كه با حروف سياه چاپ شده است حرف نويسى واژه‌هاى يونانى است .
( 2 ) - Categories , Ch , l , la , l , 12 .
( 3 ) - Cf . D . z . Baneth . La Terminologiah ha pilosofit shel he Ram bam Tarbiz , Vl ( 1935 ) , 63 - 39 .