منطق و مباحث الفاظ ( مجموعه متون و مقالات تحقيقى ) — الصفحة ٣٤٥
شروط و ضروب نتيجهء أشكال أربعه
فالمبحث الأوّل فيه آت * بيان ما سوى الموجّهات
فالاقترانى منه قسم حملى * و منه شرطى و ذا المستعلى
موضوعه المطلوب « 1 »
اصغر كما * محموله بأكبر توسّما « 2 »
و المتكرّر أوسط و قد سمه « 3 »
* تسمية الجزئين بالمقدّمة
ما فيه أصغر بصغرى يتسم * ما فيه أكبر بكبرى يرتسم
تعريف أشكال أربعه
تعريف أشكال أربعه
و ذلك الأوسط إن فى الكبرى * أتاك موضوعا به عكس الصّغرى
فذاك شكل أوّل و عكسه * فى رابع الأشكال بان نعته
أو كان فى كليهما محمولا * أو كان موضوعا فهذى الاولى
تكون شكلا ثانيا و الثّانية * لثالث الأشكال كانت بانية « 4 »
شروط و ضروب نتيجهء أشكال أربعه
شروط و ضروب نتيجهء أشكال أربعه
فى الأوّل الصّغرى تكون حتما * موجبة فعليّة و أمّا
بحسب الكمّ ففيه يشترط « 5 »
* لديهم « 6 »
كلّيّة الكبرى فقط
لتنتج الموجبتان ان كانا * موجبة كلّيّة كبرانا
موجبتين ثمّ إن مع سالبة * سالبتين أربع مناسبة
و الثّان شرطه اختلاف الكيف مع * كلّيّة الكبرى سواء اتّبع
( 1 ) - كما فى الاصل .
( 2 ) - اط .
( 3 ) - رج : ص 339 ح 3 .
( 4 ) - در تعريف أشكال أربعه اين دو بيت مشهور است : أوسط اگر حمل يافت ، در بر صغرى و باز * وضع به كبرى گرفت ، شكل نخستين شمار حمل به هر دو دوم ، وضع به هر دو سوم * رابع أشكال را ، عكس نخستين شمار
( 5 ) - « لديهمو » خوانده مىشود .
( 6 ) - اط .