نهاية الوصول ( شرح فارسى كفاية الأصول ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٩٦

نكات دستورى و توضيح واژگان

و باستهجان الاستعمال : اين عبارت عطف بر « بحسن الاستعمال » مىباشد .

فيما لا يناسبه : ضمير فاعلى در « يناسبه » به « ماء موصوله » و ضمير منصوبى به « موضوع له » برمىگردد . مثل اينكه لفظ اسد در معناى مرد ترسو كه مناسب با معناى اسد نبوده استعمال شود كه استهجان استعمال دارد .

و لو مع ترخيصه : يعنى « و لو كان الاستعمال مع ترخيصه » ضمير در « ترخيصه » به واضع برمىگردد .

و لا معنى لصحّته الّا حسنه : ضمير در « صحته » و « حسنه » به استعمال برمىگردد .

فى نوعه او مثله : ضمير در « نوعه » و « مثله » به لفظ برمىگردد .

من قبيله : ضمير در « قبيله » به استعمال لفظ در معناى مناسب موضوع له كه به واسطهء ذوق بوده برمىگردد .

و ارادة نوعه به : ضمير در « نوعه » و « به » به لفظ برمىگردد .

اذا قيل ضرب مثلا فعل ماض : كلمه « ضرب » مبتدا و « فعل ماض » خبر و اين مبتدا و خبر نايب فاعل براى « قيل » مىباشد .

او صنفه : كلمهء « صنفه » عطف به « نوعه » بوده و ضمير در « صنفه » به لفظ برمىگردد .

زيد فى ضرب زيد فاعل : كلمه « زيد » مبتدا و جار و مجرور « فى ضرب زيد » متعلق به كلمهء « فاعل » كه خبر بوده و جمله روى هم نايب فاعل براى « قيل » مىباشد .

اذا لم يقصد به شخص القول : ضمير در « به » به لفظ برگشته و منظور از « شخص القول » يعنى خود لفظ زيد .

او مثله : ضمير در « مثله » به « شخص القول » برمىگردد يعنى مثل زيد .

فيما اذا قصد : ضمير نايب فاعلى در « قصد » به شخص القول برمىگردد يعنى در مثال « ضرب فعل ماض » از ضرب ، خود لفظ ضرب قصد شود .

صحّة الاطلاق كذلك : مقصود از « كذلك » ارادهء كردن نوع و صنف و مثل مىباشد .