نهاية الوصول ( شرح فارسى كفاية الأصول ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٩٥

نكات دستورى و توضيح واژگان

بما هو هو و فى نفسه : يعنى قصد معنا به صورت مستقل .

كذلك : مشاراليه « كذلك » از شئون و وضعيت معنا بودن مىباشد .

فانّه دقيق : ضمير در « انّه » به مقام برمىگردد .

و قد زلّ فيه اقدام الخ : ضمير در « فيه » به مقام برمىگردد .

فيما يناسب ما وضع له : هر دو كلمه « ما » موصوله به معناى « معنايى » بوده و ضمير در « له » به لفظ برگشته و منظور از معناى مناسب موضوع له ، معناى مجازى بوده و معناى عبارت چنين است : آيا صحيح بودن استعمال لفظ در معناى مجازى كه مناسبت با معناى موضوع له آن لفظ دارد به جهت وضع و اجازهء واضع بوده و يا به واسطهء ذوق مىباشد ؟

هل هى بالوضع او بالطّبع : ضمير « هى » به صحّت استعمال برگشته و منظور از « بالوضع » يعنى به واسطهء وضع واضع و منظور از « بالطّبع » يعنى مستند به ذوق باشد .

وجهان بل قولان : كلمه « وجهان » مبتداى مؤخّر و خبرش « فيها » كه ضميرش به صحّت استعمال برمىگردد بوده و كلمه « قولان » هم عطف به وجهان مىباشد .

اظهرهما انّها بالطّبع : كلمه « اظهرهما » مبتدا و خبرش جمله « انّها بالطّبع » بوده و ضمير در « اظهرهما » به وجهان و قولان و در « انّها » به صحّت استعمال برمىگردد .

بشهادة الوجدان : دليل براى اظهريّت قول به ذوقى بودن صحّت استعمال لفظ در معناى مجازى است .

بحسن الاستعمال فيه : منظور از « الاستعمال » استعمال لفظ بوده و ضمير در « فيه » به معناى مناسب موضوع له برمىگردد . مثل اينكه لفظ اسد در معناى رجل شجاع استعمال شود كه حسن استعمال دارد .

و لو مع منع الواضع عنه : يعنى « و لو كان الاستعمال مع منع الواضع عنه » ضمير در « عنه » به استعمال برمىگردد .