نهاية الوصول ( شرح فارسى كفاية الأصول ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٧٢

نكات دستورى و توضيح واژگان

موصوله به معناى غرض و مقصود برمىگردد .

فالمعنى فى كليهما فى نفسه كلّىّ طبيعىّ : ضمير در « كليمها » به ابتداء اسمى و حرفى و در « فى نفسه » به معنى برگشته و مقصود از « فى نفسه » بدون لحاظ آلى و استقلالى در موقع استعمال بوده و كلمهء « فالمعنى » مبتدا و خبرش « كلّىّ طبيعىّ » مىباشد .

يصدق على كثيرين : ضمير در « مصدق » به كلّى طبيعى برمىگردد .

و مقيدا باللّحاظ الاستقلالىّ او الآلىّ كلّىّ عقلىّ : كلمهء « مقيّدا » عطف به « فى نفسه » بوده و « كلّىّ عقلىّ » خبر براى « فالمعنى » مىباشد .

و ان كان بملاحظة انّ لحاظه وجوده ذهنا كان جزئيّا : ضمير در « كان » و « لحاظه » و « وجوده » به معناى كلّى عقلى برگشته و منظور از « لحاظه » تصوّر معناى كلّى عقلى بوده و معناى عبارت چنين است « و اگرچه به ملاحظهء اينكه لحاظ معناى كلّى عقلى ، وجود ذهنىاش بوده جزئى ذهنى مىباشد . »

كان جزئيّا : ضمير در « كان » به كلّى به لحاظ وجود ذهنى برمىگردد .

و ان كان بالوجود الذّهنيّ : ضمير در « كان » به تشخّص برمىگردد .

و توهّم كون الموضوع او المستعمل فيه : كلمه « توهّم » عطف به « الاشتباه » بوده و كلمهء « المستعمل فيه » نيز عطف به « الموضوع له » و عطف تفسيرى است .

فيما وقع فى المقام : مقصود از « فى المقام » در مقام وضع حروف مىباشد .

بخلاف ما عداه : ضمير در « ما عداه » به ماء موصوله و مقصود از « ما عداه » اسماء مىباشد .

فانّه عامّ : ضمير در « انّه » به « ما عداه » كه مقصود از آن اسماء بوده برمىگردد .

ان كان قصد الآليّة فيها : ضمير در « فيها » به حروف برمىگردد .

قصد الاستقلاليّة فيه موجب له : ضمير در « فيه » به اسم و در « له » به « كون المعنى جزئيا » جزئى بودن معنا برمىگردد .

و هل يكون ذلك : كلمهء « هل » براى استفهام تقريرى بوده و مشاراليه « ذلك » جزئى نبودن