أعلام الهداية ( پيشوايان هدايت ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٠
پيشگفتار شيوهء قرآن در ارائه و پژوهش تاريخ و سيره
1 . فَاقْصُصِ الْقَصَصَ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ ؛ « 1 »
اين داستان‌ها را برايشان بازگو كن ، شايد بينديشند .
2 . لَقَدْ كانَ فِي قَصَصِهِمْ عِبْرَةٌ لِأُولِي الْأَلْبابِ ؛ « 2 »
در سرگذشت آنان ، براى اهل خرد ، درس عبرتى وجود داشت .
بنابراين ، در روشى كه قرآن به بيان تاريخ مىپردازد ، « انديشيدن » و « عبرت آموختن » از تاريخ امتها و شيوه عملكرد رهبران ، دو هدف اساسى مىباشد .
اين اهداف ، محدود به اين دو هدف نيست ، بلكه فراتر از آن‌ها ، اهداف الهى ديگرى را كه در اين فرمودهء خداى متعال جلوه‌گر است ، پى مىگيرد :
اين‌ها داستان دروغين نبود ، بلكه وحى الهى و با آن‌چه پيش روى او قرار دارد ، هماهنگ است و شرح هر چيزى را در بر دارد و هدايت و رحمتى است براى گروهى كه ايمان مىآورند . « 3 »
و نيز :
ما از هريك از سرگذشت پيامبران براى تو بازگو كرديم تا به وسيلهء آن دلت را آرامش بخشيم و در اين سرگذشت‌ها براى تو حق ، و براى مؤمنان موعظه و تذكّر آمده است « 4 » .
هريك از آيات ، براى ارائهء اخبار مربوط به پيامبران و بيان سرگذشت آنان ، چهار هدف در بر دارد .
قرآن كريم ، در شيوهء بيان تاريخى منحصر به فرد خود بر اصول زير متّكى است :
( 1 ) . اعراف / 176 . ( 2 ) يوسف / 111 . ( 3 ) . ما كانَ حَدِيثاً يُفْتَرى وَ لكِنْ تَصْدِيقَ الَّذِي بَيْنَ يَدَيْهِ وَ تَفْصِيلَ كُلِّ شَيْءٍ وَ هُدىً وَ رَحْمَةً لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ يوسف / 111 . ( 4 ) . وَ كُلًّا نَقُصُّ عَلَيْكَ مِنْ أَنْباءِ الرُّسُلِ ما نُثَبِّتُ بِهِ فُؤادَكَ وَ جاءَكَ فِي هذِهِ الْحَقُّ وَ مَوْعِظَةٌ وَ ذِكْرى لِلْمُؤْمِنِينَ هود / 120 .