أصول الفقه ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٣٣
( ج ) اطلاق و تقييد در تقسيمات اوليهء واجب
امتثال از صور قصد قربت مثل : قصد محبوبيت ذاتى فعل مأمور به اعتبار اينكه هر مأموربه‌اى لزوما محبوب و مرغوب آمر است و مثل قصد تقرب محض به خداى متعال نه از جهت قصد امتثال امرش ، بلكه با انجام عمل و به اميد رضايت او و امثال اين‌ها از وجوه قصد قربت ، در هيچيك از اين وجوه ، قطعا مانعى نيست كه به عنوان قيد در مأمور به اخذ شوند . و آن محالى كه در اخذ قصد امتثال - بنا بر مباحث آينده - لازم مىآيد ، در اين‌ها لازم نمىشود .
و امّا بحث در اين است كه اين وجوهى كه ذكر كرديم آيا فعلا در مأمور به به عنوان قيدى كه عبادت جز با آن‌ها ، عبادت نيست ، مأخوذند يا نه ؟ حق اين است كه هيچيك در مأمور به ، اخذ نشده‌اند و دليل بر اين مدعا اين است كه مىبينيم همهء علما بر صحت عبادتى - مثل نماز - در صورتى كه مكلف آن را به انگيزهء أمر و بدون قصد وجوه ديگر انجام دهد ، اتفاق نظر دارند . و حال آنكه اگر غير قصد امتثال از صور قصد قربت در مأمور به قيد شده بود ، نبايستى عبادت صحيح باشد و به مجرد انجام به انگيزهء امر بدون قصد آن وجه ، تكليف ساقط گردد .
پس اختلاف نظر منحصر است در امكان قصد امتثال و امتناع آن .
( ج ) اطلاق و تقييد در تقسيمات اوليهء واجب
( ج ) اطلاق و تقييد در تقسيمات اوليهء واجب
هر واجبى فى نفسه ، به اعتبار خصوصياتى كه از خارج برآن عارض مىشود ، تقسيماتى دارد . مثلا نماز ذاتا با قطع نظر از تعلق امر به آن ، تقسيم مىشود به :
1 - نماز با سوره و بدون سوره .
2 - نماز با سلام و بدون سلام .
3 - نماز با طهارت و بدون طهارت .
4 - نماز روبه‌قبله و غير روبه‌قبله .
5 - نماز با پوشش و بدون پوشش .
و همين‌طور مىتوان اقسام زيادى به لحاظ اجزاء و شروط و آنچه كه فرضا براى نماز معتبر است ، ذكر كرد . مثل اين تقسيمات ، تقسيمات اوليه ناميده مىشوند چون تقسيماتى هستند كه