نهاية الإيصال ( شرح فارسى أصول الفقه ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٨١

شرح ( پرسش و پاسخ )

جزئى قرار دهد .

47 - اتّفاق و نزاع در كدام‌يك از اين اقسام بين علماء مىباشد ؟ ( فنقول لا نزاع . . .

القسمين الأوّلين )

ج : مىفرمايد : در امكان وقوعى سه قسم اوّل به اينكه عقلا واقع‌شدنشان مستحيل نبوده نزاع و اختلافى بين علما نيست . چنانچه در واقع شدن دو قسم اوّل نيز نزاع و اختلافى نيست در اينكه واقع شده است .

48 - مثال براى دو قسم اوّل چگونه است ؟ ( و مثال الاوّل . . . و حيوان )

ج : مىفرمايد : الف : وضع خاصّ و موضوع له خاصّ : مانند اعلام شخصيّه كه واضع معناى مشخّص و معيّن خارجى زيد را تصوّر و لحاظ كرده و سپس لفظ زيد را براى همين معنا قرار دهد . وضع در تمامى اعلام شخصيّه مثل محمّد ، على ، جعفر و غيره چنين است .

ب : وضع عامّ و موضوع له عامّ : مانند اسمهاى جنس كه واضع معناى كلّى مثلا حيوان ناطق و يا جسم نامى را تصوّر و لحاظ كرده و لفظ انسان را براى حيوان ناطق و شجر را براى جسم نامى قرار دهد . وضع در تمامى اسمهاى جنس مانند آب ، آسمان ، ستاره ، حيوان و غيره چنين است .

49 - نزاع علما در كدام قسم از اقسام چهارگانه و نزاع در چه امرى بوده و نظر مصنّف چيست ؟ ( و انّما النّزاع . . . و وقوع الثّالث )

ج : مىفرمايد : نزاع در دو قسم و در دو مورد است :

الف : نزاع در قسم چهارم ( وضع خاصّ موضوع له عامّ ) است به اينكه آيا اصلا اين