نهاية الإيصال ( شرح فارسى أصول الفقه ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٧٩

شرح ( پرسش و پاسخ )

شرح ( پرسش و پاسخ )

شرح ( پرسش و پاسخ )

42 - با توجه به تصوّر معنا و اينكه معنا گاهى جزئى و گاهى كلّى بوده اقسام وضع چند قسم خواهد بود ؟ ( و لمّا عرفنا . . . اربعة اقسام عقليّة )

ج : مىفرمايد : وضع در تصور عقلى چهار قسم خواهد داشت :

1 - وضع خاصّ و موضوع له خاصّ

2 - وضع عامّ و موضوع له عامّ

3 - وضع عامّ و موضوع له خاصّ

4 - وضع خاصّ و موضوع له عامّ . « 1 »

43 - وضع خاصّ و موضوع له خاصّ باشد به چه معناست ؟ ( 1 - ان يكون . . . و الموضوع له خاصّ )

ج : مىفرمايد : واضع در حال وضع ، معنايى را كه تصوّر و لحاظ مىكند ( ملحوظ و متصوّر ) معناى جزئى و خاصّ بوده و لفظ را براى همين معناى خاصّ قرار مىدهد .

در اينجا معناى موضوع له بنفسه تصوّر شده است و نه بوجهه . يعنى همين معناى خاصّ ، بدون واسطه ، ملحوظ نظر واضع قرار گرفته است .

( 1 ) - اينكه گفته مىشود ؛ وضع عامّ و يا خاصّ است يعنى وقتى واضع ، معنايى را كه مىخواهد لفظ را براى آن وضع كند تصوّر و لحاظ مىكند ، اگر معناى عامّ باشد ، وضع مىشود عامّ و اگر خاصّ باشد وضع مىشود خاص . اينكه موضوع له ، عامّ يا خاصّ باشد . يعنى وقتى واضع لفظ را براى معناى ملحوظ و متصوّرش قرار مىدهد و به آن موضوع له گفته مىشود ، اگر لفظ را براى معناى متصوّر كلّى قرار دهد ، مىشود موضوع له عامّ و اگر براى معناى متصوّر جزئى قرار دهد ، موضوع له مىشود خاصّ .