نهاية الإيصال ( شرح فارسى أصول الفقه ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٤٧
تقسيم مباحث آن ( علم اصول )
يستوف البحث عنها في العلوم الأدبيّة او لم يبحث عنها .
ترجمه :
تقسيم مباحث آن ( علم اصول )
تقسيم مباحث آن ( علم اصول )
تقسيم مىشود مباحث اين علم به چهار قسم :
1 - مباحث الفاظ : و آن ( مباحث الفاظ ) بحث مىكند ( مباحث الفاظ ) از مدلولهاى الفاظ و ظواهرشان از جهت عام ، نظير بحث از ظهور صيغهء « افعل » در وجوب و ظهور « نهى » ( صيغه نهى ) در حرمت و مانند اين‌ها .
2 - مباحث عقليّه : و آن ( مباحث عقليّه ) بحث مىكند ( مباحث عقليّه ) از لوازم احكام به‌خودىخود و اگرچه نباشند ( احكام ) مدلول لفظ ، مثل بحث از ملازمه بين حكم عقل و شرع و مثل بحث از ملازمه بين وجوب شىء و وجوب مقدمه‌اش كه اين بحث معروف است به بحث مقدمهء واجب . و مثل بحث از ملازمه بين وجوب شىء و حرمت ضدّش كه معروف است به اسم « مسئله ضدّ » و همچون بحث از جواز اجتماع امر و نهى و غير اين ( مباحث ) .
3 - مباحث حجّت : و آن ( مباحث حجّت ) چيزى ( مباحثى ) هستند كه بحث مىشود در آن ( مباحث ) از حجيّت و دليليّت . مثل بحث از حجيّت خبر واحد و حجيّت ظواهر و حجيّت ظواهر كتاب ( قرآن ) و حجيّت سنّت و اجماع و عقل و آنچه ( مباحثى ) كه [ برگشت مىكند ] به اين ( مباحث حجّت ) .
4 - مباحث اصول عمليه : و آن ( مباحث اصول عمليّه ) بحث مىكنند ( مباحث اصول عمليّه ) از مرجع مجتهد هنگام فقدان دليل اجتهادى . مثل بحث از اصل برائت و احتياط و استصحاب و مانند آنها . پس مقاصد كتاب در اين هنگام چهارتاست و