نهاية الإيصال ( شرح فارسى أصول الفقه ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٤٦٧

شرح ( پرسش و پاسخ )

وفاى به عقد و عهدشان كنند .

ب : تهديد و ترساندن ، همچون قول خداوند متعال « اعْمَلُوا ما شِئْتُمْ » و « قُلْ تَمَتَّعْ بِكُفْرِكَ قَلِيلًا » . در اين دو آيه خداوند ، مخاطبين را تهديد مىكند كه هرچه مىخواهيد بكنيد ولى بدانيد كه بىپاسخ نمىباشد .

ت : تعجيز همچون قول خداوند متعال « فَأْتُوا بِسُورَةٍ مِنْ مِثْلِهِ » و موارد و معانى ديگرى مثل تسخير « كونوا قردة خاسئين » ، انذار ، ترجّى ، تمنى و يا تكوين و ايجاد مثل « كن فيكون » .

285 - نظر مصنّف نسبت به اقوال يادشده چيست ؟ ( و لكنّ الظّاهر . . . معان اسميّة )

ج : مىفرمايد : ظاهر از موارد يادشده آن است كه هيئت امر در همهء اين موارد در يك معنا استعمال شده و آن يك معنا هم اين‌طور نيست كه يكى از اين معانى باشد .

چرا كه هيئت « افعل » همچون هيئات ديگر است كه در بحث اقسام وضع گفته شد همچون حروف براى ارتباط و نسبت خاصّ بين معانى جزئى ديگر بوده و دلالت بر معناى مستقلّ نداشته و براى معناى مستقلّ وضع نشده‌اند . بنابراين ، نمىتوان از صيغهء افعل ، معانى يادشده كه معانى مستقلّ و اسمى بوده اراده شود .

286 - اگر صيغهء افعل و هيئت امر براى ارتباط و افادهء نسبت خاصّ وضع شده است ، آن نسبت خاصّ چه مىباشد و بيان آن چگونه است ؟ ( و عليه فالحقّ . . . فى نفسه الفعل )

ج : مىفرمايد : بنا بر اينكه شأن هيئت امر همچون ساير هيئت‌ها مىباشد حقّ ، آن است كه صيغهء « افعل » و هيئت امر ، وضع شده‌اند براى نسبت خاصّى كه داراى سه ركن و به عبارت ديگر قائم به سه طرف است . يعنى متكلّم ، مخاطب و مادّه كه