نهاية الإيصال ( شرح فارسى أصول الفقه ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٤٢٨

نكات دستورى و توضيح واژگان

هو قاعد بالفعل : ضمير « هو » به « من موصوله » برگشته و مقصود « بالفعل » يعنى الآن و زمان تكلّم مىباشد .

و ذلك : مشار اليه « ذلك » اطلاق قائم به قائد بالفعل و اطلاق عالم به جاهل بالفعل مىباشد .

لمجرّد انّه كان قائما : ضمير در « انّه » و « كان » به « من موصوله » برگشته و اين عبارت بيان دليل و مصحّح براى اطلاق يادشده مىباشد .

فيما سبق : ضمير در « سبق » به ماء موصوله كه به معناى زمان بوده برگشته و مقصود از اين عبارت « زمان گذشته » مىباشد .

يصحّ ذلك : مشار اليه « ذلك » اطلاق قائم به قاعد بالفعل و اطلاق عالم به جاهل بالفعل مىباشد .

فيكون حقيقة حينئذ : ضمير در « فيكون » به اطلاق يادشده برگشته و مقصود از « حينئذ » نيز « حين اذ قال « انّه كان قائما يا عالما » مىباشد .

عدم تفرقة بعضهم الخ : ضمير « بعضهم » به علماى اصول برمىگردد .

هو الّذى او هم الخ : ضمير « هو » به « عدم تفرقه » و ضمير در « اوهم » به « الّذى » برمىگردد .

اذ وجد انّ الاستعمال يكون : ضمير فاعلى در « وجد » به « بعضهم » و ضمير در « يكون » به استعمال برمىگردد .

قد مضى : ضمير در « مضى » به تلبّس برمىگردد .

و لكنّه غفل الخ : ضمير در « لكنّه » و در « غفل » به « بعضهم » برمىگردد .

فلم يستعمله الخ : ضمير فاعلى در « يستعمله » به قرينهء مقام به متكلّم و ضمير