نهاية الإيصال ( شرح فارسى أصول الفقه ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٧١
شرح ( پرسش و پاسخ )
قبلا هم اشاره به آن شده است . و اين صغريات در هفت باب خواهد بود . 1 - مشتق 2 - اوامر 3 - نواهى 4 - مفاهيم 5 - عامّ و خاصّ 6 - مطلق و مقيّد 7 - مجمل و مبيّن .
232 - بحث از مباحث الفاظ و ظاهرشان به چند نحو و در چند بعد قابل طرح است ؟ ( و تلك المباحث . . . و نحوها )
ج : مىفرمايد : از دو بعد قابل طرح است :
الف : در بعد هيئت كلام كه خودش بر دو نوع است :
1 - هيئت مفردات : مثل اينكه بحث شود هيئت افعل ( صيغهء امر ) و يا هيئت نهى « صيغهء لا تفعل » و يا مشتقّ ، ظهور در چه معنايى دارند ؟
2 - هيئت جملات : مثل اينكه بحث شود جمله شرطيّه و مانند آن ظهور در چه معنايى دارد ؟
ب : موادّ الفاظ : مثلا مادّهء « نصر » يا « امر » ظهور در چه معنايى دارد .
233 - مباحث الفاظ و ظهورشان در علم اصول از كدام بعد طرح مىشود و چرا ؟ ( امّا البحث عن . . . بتشخيص مفرداتها )
ج : مىفرمايد : بحث از موادّ الفاظ و بيان وضع و ظهورشان در معانى اگرچه مشخّص‌كنندهء صغريات اصالت ظهور مىباشد ولى چون نمىتوان قاعدهء كلّى از آنها بدست آورد چرا كه موادّ الفاظ بسيار و نامتناهى بوده و در علم اصول هم بحث از قواعد كلّى مىباشد بنابراين در علم اصول بحث از ظهور موادّ الفاظ نشده و عهده‌دار آن ، كتابهاى فرهنگ لغت و مانند آن بوده و ما در علم اصول ، مباحث الفاظ و ظهورشان را از ناحيهء هيئت الفاظ بررسى مىكنيم .